Anochece en la India

27/Jun/2016 Onkologikoak ez direnak, Zineman

anocheceenlaindiaJuan Diegok haragiztaturiko elbarritasuna, bakardadea, inpotentzia, dolua eta amodioa, iraganaldirako egindako barne bidaia. Eta hala ere zaintzaile samaritarra, Clara Voda errumaniarrak interpretatuta. Giza miseriei buruzko pelikula espainiar polifonikoa, gazteleraz eta errumanieraz, komunitate etorkin txinatarrarendako begirada batekin, Turkian eta Indian errodatutako pasarteekin. Chema Rodriguezek zuzenduta eta idatzita, zati bat Suediak diruz lagunduta.

Baleko lana, lagundutako suizidioa tartean jorratzen duena.

Info+.

Hasierarako itzulera

21/Jun/2016 MikroIpuinak, Onkologikoak ez direnak, Zaintzaileak

ilargiaGauero legez ogera lagundu eben, nahiz eta gau hori desbardina izan. Ilusio guztiagaz sartu zan ogean Begoña Bilbao, jausitako hortza burukoaren azpian kontu handiz lagata, beste hainbatetan egin bezala. Abizen arrunteko aspaldiko sagua orduan, teilatuko Maritxu gona gorriduna gaur: “Eutsi hagin zaharra”, mantra baten moduan, “eta ekarri barrixe”, lokartu arte errepikatu, “eutsi hagin zaharra”, behin eta barriz, “eta ekarri barrixe”, ostera be…

Lo, Izaskun Ibarra zaintzaileak hurrengo goizean horrela topatu eban, irribarrea ezpainetan. Arretaz pakete txiki bat almohadapean utzi eta hortz zaharra eroan. Burua ez da erabat galtzen, beti gelditzen da guardian neuronaren bat, zubi lanak egiten iraganaldiagaz, edo hori esaten dau behintzat Itziar Deba medikuak.

Horregaitik musika.

Ivan Ilitxen irakaspenak

13/Jun/2016 Dolua, Literaturan, Sarean

tolstoi130 urte igaro dira Lev Tolstoi-k klasiko handi hau idatzi zuenetik, eta orduko medikuek hilurren dauden gaixoengan erakusten zituzten jarrera urrunak ez dira hain desberdinak gaur egun. Senideen artean isiltasunaren konspirazioa ere nahiko antzekoa. Eta bitartean gorriak ikusten bakardadean, morfina bai baina giza berorik ez…

Tolstoiren liburutik Andu Lertxundiren blogera: Baldar gabiltza dolumin hitz egokiak asmatu nahian. Formula zaharrekin eroso ez, eta azkenean doluan dagoenarengana hurbiltzeko adorerik gabe. Batzuetan, zorionez, umore beltzak desblokeatzen du kontua, eta berba egokiak baino erabat lekuz kanpo dagoen zerbait botatzen dugu, irribarrea ekarri dezakeena behintzat. Esate baterako, “Gaitz erdi!” Mundiala!

Heriotza errituekin ere blokeatuta xamar gaude azken urteotan, “monoteismoan fedea galdu genuenetik” hain zuzen ere, Hedoi Etxarte-k zutabe bikainean apuntatzen zuenean bezala, bidenabar hileta zibil baten adibide ederra konpartituz.

Denen ixtorioak, Joxerra Garzia-k ederki idatzitakoa: “Heriotzari buruzko gure esan-idatziak topiko errepikatuak izan litezke, baina gertuko heriotza batek eragiten dizkigun sentipenak aldiro berriak dira.”

“Topikoak topiko, hainbeste zor diegu gure hildako kuttunei”. Hain zuzen ere, Joxerra.

Adiorik Gabe

10/Jun/2016 Antzerkian, Dolua, Suminetik bakera

adiorikgabe90 minutu, lau atal, lau artista: Joxan Goikoetxea, Mireia Gabilondo, Teresa Calo eta Iñaki Salvador. 3 ekitaldi Antzoki Zaharrean uztailean, irailean eta azaroan. Donostiako 2016 kultura hiriburutzaren barruan.

Gune bat indarkeriek eragindako doluak jorratzeko oroimenetik, emozioetatik, bakean. Literatura,antzerkia eta musikatik. Hitzak eta hotsak oroibide.

In memoriam:

Mikel Zabalza Garate

Juan Manuel Gartzia Cordero

Garrido-Velasco familia

Eugenio Olaciregui Borda

Tomas Alba Irazusta

Enrique Casas Vila

Geronimo Vera Garcia

Aureliano Calvo Val

Santiago Oleaga Elejabarrieta

Francisco Javier Gomez Elosegui

Maria Jose Bravo del Valle

Angel Jesus Mota Iglesias

Info+: “Heriotzaz harago dagoen bizitza”.

Psikologia, errehabilitazioa, etxeko ospitalizazioa eta zainketa aringarriak Neumologian

05/Jun/2016 Onkologikoak ez direnak

COPDMasterclassNeumologian ere gauzak aldatzen ari dira. Aspaldiko partez mota honetako foroetara joan barik, ostiral eta larunbatean Madrilen egon naiz BGBK-ren inguruko ikastaro batean, Europa mailako adituek emandakoa. Besteak beste, bi hitzaldi interesgarri ikus-entzun ahal izan nituen “zainketa aringarriak” modu agerian aipatuz.

Alde batetik, Mark Elliott (Leeds, UK) neumologoak “Non-invasive ventilation in the acute and stable COPD patients: for whom, when and how”  hitzaldia eman zuen, eta bertan ahalegin terapeutikoa murriztea edo egokitzea  naturaltasunez planteatu zuen kasu batzuetarako(“sometimes enough is enough”), baita honi buruzko artikulu bat konpartitu ere.

Aurreko egunean, halaber, Josep Roca (Barcelona, CAT) ildo beretik ibili zen (“How to detect exacerbations?”), plan kliniko integralak, telemedikuntza, errehabilitazioa, etxeko ospitalizazioa eta zainketa aringarriak nabarmenduz. Izan ere, NEXES project izeneko egitasmoa abian ipini dute nagusiki Katalunian, Grezian eta Norvegian, KronikGuneren zuzendaria ere bertan dagoelarik. Halaber, Dr. Roca-k “Pulmonary rehabilitation before, during and after exacerbations”  eman zuen tailer moduan ikastaroan, eta beste pare bat interesgarriak izan dira egun hauetan: “Hospital-at-home for COPD exacerbations” (Claus Vogelmeier, Marburg/D) eta “Physical and psychological consequences of exacerbations” (Nicolas Roche, Paris/F eta José Luis López-Campos, Sevilla/E).

Egia esan, oso pozgarria da sintomei eta arlo psikologikoari buruz ere ikus-entzutea foro hauetan, eskala pronostikoak eskuragarri edukitzea (BODE), identifikatiboak (NECPAL), disnearen neurtzaileak (MMRC), bizitza-kalitaeari buruzko galdetegiak (SGRQ) eta abar. Telemedikuntzari dagokionez, Gurutzetako Etxeko Ospitalizazioan egon nintzenean “TELEPOC” proiektuaren nondik norakoak ezagutzeko aukera eduki nuen adibidez, Errehabilitazioa eta Neumologiaren artean burututakoa bertan eta Galdakaon.

Ezagunak dira halaber Donostia Ospitalean azken urteotan abiatutako taldea  Ebidentzian Oinarritutako Medikuntzaren inguruan, Joxe Artetxe eta kolaboratzaileena Barne-Medikuntzaren barruan, BGBK duten gaixoak barne. Halaber geroxeago martxan ipinitako paziente pluripatologikoen programak EAE-n zehar, azken finean bizitza-kalitatea bilatzen dutenak eta gaixotasun kronikoen fase aurreratuetan aplikatutakoak kasu gehienetan, BGBK duten gaixoak barne.

Gauzak eta pertsonak mugitzen ari dira.

Info+: Recomendaciones sobre Atención al final de la vida en pacientes con EPOC.” (Normativa SEPAR 2009).

H-rekin

28/May/2016 Aulki Hutsak, Humanizazioa

HUCIHumanizazioa. Haizerauntsia, Huracán, Hurricane,… Heras, Gabi. 2014ko otsailean abiatu zuen “Proyecto HU-CIizeneko bloga intentsibista madrildar honek, zainketa intentsiboetako bere espezialitatetik beste espezialitateetara zabaltzeko asmoz, nazioarteko mugimendua, gazteleraz eta ingelesez. Gaur egun osasun arloko blogik ezagunenetarikoa da, eta mugimendu osoaren aktibitatea erabat frenetikoa da, sare sozialetan, hedabideetan, biltzar eta foroetan.

Heriotza da zaintzen ari diren esparru bat, eta nik beti gogoan izango dut zelan jaso nuen interkontsulta hori Zainketa Intentsiboetako Unitatetik, Gurutzetako Ospitalean, neu  Zainketa Aringarrietako kontsultan nengoen hartan. Ematen zuen bi espezialitateen arteko lotura bera ezinezkoa zela, gure presentzia zerbitzu hartan jokoz kanpo zegoela. Eta azkenean zer eskatzen ziguten eta albiste txarrak emateko lana hartzea.

Hurrengo kontaktua Koldo Martinezena izan zen, dokumentala egiteko zertzelada hori eman genuenean, bere hitzetan “niretzat zainketa intentsiboetako unitateak oso leku egokiak dira zainketa aringarriak egiteko.” Berriro kontraesana, baina hortik abiatu nintzen horri buruzko artikuluak irakurtzen. Hor mundu bat zegoen eta deskubritzen ari nintzen, Iñaki Saralegui ere ezagutu nuen, martxan nengoen.

Harremanetan ipini gara duela gutxi “haizerauntsia” eta biok, bitxia da zenbat gauza posible dituzun amankomunean eduki pertsona batekin berau modu birtualetik kanpo ezagutu gabe. Bere eskuzabaltasunari esker ia 230 DVD banatu dizkiete egun hauetan HU-CIren II. Jardunaldietan Bartzelonan inskribatutako pertsona guztiei. “Aulki Hutsak” bihotz gehiagotara iristen, bi munduak berriro konektatzen.

Harrigarria, edo ez hainbeste. Hau guztia posiblea ez ezik egin beharrekoa da gizakion artean.

Haparan.

 

Komedia beltza (II)

19/May/2016 Sarean

aitziberkike“Batek daki” Aitziber Garmendiak berezko modu bihurrian aurkeztutako telebista saioa da, haize freskoa lehenengo kanalerako. Aurreko astean, gai zailagoari ekin zioten, ‘heriotza’ hain zuzen ere, ikuspuntu batzuetatik: Felix Zubia medikuarekin tunel amaierako argirik ba ote dagoen, Kike Amonarriz-ekin umore beltzaz, Mikel Markez abeslariarekin heriotzaren doinuaren bila, irakasle batekin zelan tratatu behar den gaia haurrekin, tanatorio bateko langile batekin hiltzeak zenbat kostatzen duen eta medium eta igarle bategaz alde esoterikoa jorratu zuten.

Kikeren esaldi batekin gelditzen naiz: “Irria da minaren antidotorik onena”. Ederra benetan. Ondo egindako lana.

On-line saioa ikus-entzuteko.

Ez onkologikoen erronkak

16/May/2016 Onkologikoak ez direnak

sevillasecpal16Sevillan izan da SECPAL-en XI. kongresua. Jende mordoa,  500 poster baino gehiago aurkeztuta eta horrelako biltzarretan pasatzen den moduan, bi lekutan batera ezin egoteko sentsazioa eta batzuetan zeozer interesgarria galdu behar.

Mahai-inguru mamitsu batean ez nuen hutsik egin, eta zorionez egon ahal izan nintzen onkologikoak ez diren pazienteei buruzkoan hain zuzen ere: Hasteko, Jordi Amblàs (UCP Hosp. Vic) NECPAL eskalaren azken 3.0 bertsioaz aritu zen, aurten burututakoa. Pronostikoaz ere jardun zuen, argi utzita ez dela punturik garrantzitsuena gaixoen fase aurreratuetan, eta horren gainetik gaixo hauek ondo identifikatuta eduki eta gero zein fasetan dauden zehazteko aurkeztu zigun “Fragil-VIG” izeneko indizea, Katalunian diseinatutakoa.

Daniel Gainza-k (ESAD Madrid Norte), jarraian, batez ere BGBK eta Birikako Fibrosia dituzten pazienteak artatzeko egitasmoaz hitz egin zigun, gaixotasun mota biei buruzko ikerketekin (HOLD eta FPI hurrenez hurren). Lehenengoan, 64 hilabeteko biziraupenak topatu dituztela (5 urte baino zertxobait luzeagoak), eta bigarrenean argi eta garbi azaldu zigun morfina behar izan duten paziente fibrotikoen portzentajea, kasuen %100a alegia.

Amaitzeko, Juan Pablo Leiva (CUDECA) Giltzurrun Gutxiegitasun Kronikoaren azken fasean dauden pazienteetaz ibili zen. Dialisia bertan behera uzteko faktoreak komentatu zituen. Baita horrekin lotutako artikulu interesgarriaren aipua ere: “Palliative care: misconceptions that limit access for patients with chronic renal disease” (A. Jablonski, 2007).

Gaurtzaroan

07/May/2016 Beste terapia batzuk, Bizi gara!, Sarean

orainaldiaBizitzera gonbidatuta, horrela gaude Jose Mari Pastorrek ederki gogorarazten digun bezala gaurko egunkarian. Orain eta hemen bizi, semea kirolean larunbat goizean ikusi, lagun duzun bertako abeslari baten azken diskoaren aurkezpen kontzertura joan larunbat arratsaldean, konpainia onean. Mendira edo itsaso aldera joan. Kiroldegira joan, terapia moduan, Samara Veltek ere gaurkoan idatzi digunez. Heriotzaren beldurrari aurre egin heldulekuen bidez. Alboko Esklerosi Amiotrofikoaren aurrean edo gaixotasunik gabe ere.

Haurtzaroan baino gaurtzaroan bizi, Zakilixutek iradoki digunez aste honetan. Badagoelako zoriontasuna umezarotik at ere bai. Triste bizi gaitezkeelako edo erdi pozik, bide bi, lagun duzun bertako abeslariak kantatzen digunez.

 

Remontando el vuelo

30/Apr/2016 Aulki Hutsak, Dolua, Suminetik bakera, Zineman

RemontandoVueloSaihestezina da konparaketak egitea: doluari buruzko dokumental bat aurkeztu behar zuten lehengo egunean Bilboko jardunaldian (arreta psikosozialaren La Caixako taldeek antolatua), eta hasieratik bestelako begiekin eta belarriekin ekin nion emanaldiari publiko moduan.

Elsa Sierra psikologoak eta Alvaro Orús dokumentalgileak egindako lana da, eta parte hartzaileen artean estatu mailan doluan aditu ezagunenetarikoa den Alba Payàs  agertzen da, besteak beste Izaskun Andonegi eta Maite Urzainen irakaslea izandakoa, IPIR eredukoa zehazki. Halaber, doluaren inguruan urteetan zehar Lehen Mailatik  lan eskerga egin duten Victor Landa eta Jesus Angel García medikuek parte hartu dute dokumental honetan, eta Bilboko jardunaldian aurkezle moduan egon ziren.

Estetikoki, esan dezakegu  eta AH (“Aulki hutsak”) lanek antzeko eskema erakusten dutela: lan ibilbidearen eskarmentutik edo bizipen pertsonaletatik abiatuta agertzen zaizkigu protagonistak. RV-n baina ez dago intersekzio gunerik bi multzoen artean, ez dago “osatzaile zauritua” edo senide moduan agertzen den aditurik. Kokapenen aldetik, Bartzelona, Madril eta Bilbo aldea erraz antzematen dira, baina badago artxiboko irudi bat baino gehiago munduko hainbat bazterretakoak ere. Ikus-efektuen artean bizpahiru “time-lapse” ederretaz hornituta dago. Eta musikari dagokionez, soinu leunek osatzen dute fondoa pelikulan zehar.

Antzekotasunak bien artean oso ugariak dira, esango nuke edukiaren erdia gutxienez osagarri komunek osatzen dutela. Baina bistan denez, beste ikuspuntu honek ekartzen ditu geurean jaso ez genituen puntu interesgarri batzuk (alderantziz bezala noski). RV-n nabarmentzekoa da nire ustez dolu kolektiboei egindako aipamena, indarkeriazko istiluek (gerrek) ekarritakoa bereziki. Eta hari honetatik ausarta izan da atentatuek lagatako aztarna aztertzea, kasu honetan Martxoak 11ko atentatuak utzitako testigantza. Dolu transgenerazionalaz ere hitz egiten dute, belaunaldiz belaunaldi transmititzen diren isiltasunak, gorrotoak eta itxi gabeko doluak alegia, indarkeriarekin lotuta beti ere.

Azpimarratzekoa da heriotzek ez baizik eta bestelako galerek eragindako dolua ere jorratzea, langabetu baten adibidearekin. Halaber, heriotzaren osteko maitasunaz hitz egitea txalotzekoa da ere bai. Izan ere, pantailan agertzen den emakumeak ez dauka erraz azaltzea zelan (hildako) bere bikotekidearekin sentitutako amodioak nolabait jarraitu egiten duela denboran heriotza eta gero, beste bikotekide baten bidez. Txalogarria benetan horrela biluztea, jende askok ulertuko ez duen arren.

Laburbilduta, doluaren ingurura egindako beste hurbilketa sendo bat ikus-entzunezko mundutik. Aportazio guztiak baliogarriak eta sendagarriak izan daitezela, hemendik aurrera ere.

Baina Info+: Trailerra.

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer

Skip to toolbar