H-rekin

28/May/2016 Aulki Hutsak, Humanizazioa

HUCIHumanizazioa. Haizerauntsia, Huracán, Hurricane,… Heras, Gabi. 2014ko otsailean abiatu zuen “Proyecto HU-CIizeneko bloga intentsibista madrildar honek, zainketa intentsiboetako bere espezialitatetik beste espezialitateetara zabaltzeko asmoz, nazioarteko mugimendua, gazteleraz eta ingelesez. Gaur egun osasun arloko blogik ezagunenetarikoa da, eta mugimendu osoaren aktibitatea erabat frenetikoa da, sare sozialetan, hedabideetan, biltzar eta foroetan.

Heriotza da zaintzen ari diren esparru bat, eta nik beti gogoan izango dut zelan jaso nuen interkontsulta hori Zainketa Intentsiboetako Unitatetik, Gurutzetako Ospitalean, neu  Zainketa Aringarrietako kontsultan nengoen hartan. Ematen zuen bi espezialitateen arteko lotura bera ezinezkoa zela, gure presentzia zerbitzu hartan jokoz kanpo zegoela. Eta azkenean zer eskatzen ziguten eta albiste txarrak emateko lana hartzea.

Hurrengo kontaktua Koldo Martinezena izan zen, dokumentala egiteko zertzelada hori eman genuenean, bere hitzetan “niretzat zainketa intentsiboetako unitateak oso leku egokiak dira zainketa aringarriak egiteko.” Berriro kontraesana, baina hortik abiatu nintzen horri buruzko artikuluak irakurtzen. Hor mundu bat zegoen eta deskubritzen ari nintzen, Iñaki Saralegui ere ezagutu nuen, martxan nengoen.

Harremanetan ipini gara duela gutxi “haizerauntsia” eta biok, bitxia da zenbat gauza posible dituzun amankomunean eduki pertsona batekin berau modu birtualetik kanpo ezagutu gabe. Bere eskuzabaltasunari esker 250 DVD banatu dizkiete egun hauetan HU-CIren II. Jardunaldietan Bartzelonan inskribatutako pertsona guztiei. “Aulki Hutsak” bihotz gehiagotara iristen, bi munduak berriro konektatzen.

Harrigarria, edo ez hainbeste. Hau guztia posiblea ez ezik egin beharrekoa da gizakion artean.

Haparan.

 

Komedia beltza (II)

19/May/2016 Sarean

aitziberkike“Batek daki” Aitziber Garmendiak berezko modu bihurrian aurkeztutako telebista saioa da, haize freskoa lehenengo kanalerako. Aurreko astean, gai zailagoari ekin zioten, ‘heriotza’ hain zuzen ere, ikuspuntu batzuetatik: Felix Zubia medikuarekin tunel amaierako argirik ba ote dagoen, Kike Amonarriz-ekin umore beltzaz, Mikel Markez abeslariarekin heriotzaren doinuaren bila, irakasle batekin zelan tratatu behar den gaia haurrekin, tanatorio bateko langile batekin hiltzeak zenbat kostatzen duen eta medium eta igarle bategaz alde esoterikoa jorratu zuten.

Kikeren esaldi batekin gelditzen naiz: “Irria da minaren antidotorik onena”. Ederra benetan. Ondo egindako lana.

On-line saioa ikus-entzuteko.

Ez onkologikoen erronkak

16/May/2016 Onkologikoak ez direnak

sevillasecpal16Sevillan izan da SECPAL-en XI. kongresua. Jende mordoa,  500 poster baino gehiago aurkeztuta eta horrelako biltzarretan pasatzen den moduan, bi lekutan batera ezin egoteko sentsazioa eta batzuetan zeozer interesgarria galdu behar.

Mahai-inguru mamitsu batean ez nuen hutsik egin, eta zorionez egon ahal izan nintzen onkologikoak ez diren pazienteei buruzkoan hain zuzen ere: Hasteko, Jordi Amblàs (UCP Hosp. Vic) NECPAL eskalaren azken 3.0 bertsioaz aritu zen, aurten burututakoa. Pronostikoaz ere jardun zuen, argi utzita ez dela punturik garrantzitsuena gaixoen fase aurreratuetan, eta horren gainetik gaixo hauek ondo identifikatuta eduki eta gero zein fasetan dauden zehazteko aurkeztu zigun “Fragil-VIG” izeneko indizea, Katalunian diseinatutakoa.

Daniel Gainza-k (ESAD Madrid Norte), jarraian, batez ere BGBK eta Birikako Fibrosia dituzten pazienteak artatzeko egitasmoaz hitz egin zigun, gaixotasun mota biei buruzko ikerketekin (HOLD eta FPI hurrenez hurren). Lehenengoan, 64 hilabeteko biziraupenak topatu dituztela (5 urte baino zertxobait luzeagoak), eta bigarrenean argi eta garbi azaldu zigun morfina behar izan duten paziente fibrotikoen portzentajea, kasuen %100a alegia.

Amaitzeko, Juan Pablo Leiva (CUDECA) Giltzurrun Gutxiegitasun Kronikoaren azken fasean dauden pazienteetaz ibili zen. Dialisia bertan behera uzteko faktoreak komentatu zituen. Baita horrekin lotutako artikulu interesgarriaren aipua ere: “Palliative care: misconceptions that limit access for patients with chronic renal disease” (A. Jablonski, 2007).

Gaurtzaroan

07/May/2016 Beste terapia batzuk, Bizi gara!, Sarean

orainaldiaBizitzera gonbidatuta, horrela gaude Jose Mari Pastorrek ederki gogorarazten digun bezala gaurko egunkarian. Orain eta hemen bizi, semea kirolean larunbat goizean ikusi, lagun duzun bertako abeslari baten azken diskoaren aurkezpen kontzertura joan larunbat arratsaldean, konpainia onean. Mendira edo itsaso aldera joan. Kiroldegira joan, terapia moduan, Samara Veltek ere gaurkoan idatzi digunez. Heriotzaren beldurrari aurre egin heldulekuen bidez. Alboko Esklerosi Amiotrofikoaren aurrean edo gaixotasunik gabe ere.

Haurtzaroan baino gaurtzaroan bizi, Zakilixutek iradoki digunez aste honetan. Badagoelako zoriontasuna umezarotik at ere bai. Triste bizi gaitezkeelako edo erdi pozik, bide bi, lagun duzun bertako abeslariak kantatzen digunez.

 

Remontando el vuelo

30/Apr/2016 Aulki Hutsak, Dolua, Suminetik bakera, Zineman

RemontandoVueloSaihestezina da konparaketak egitea: doluari buruzko dokumental bat aurkeztu behar zuten lehengo egunean Bilboko jardunaldian (arreta psikosozialaren La Caixako taldeek antolatua), eta hasieratik bestelako begiekin eta belarriekin ekin nion emanaldiari publiko moduan.

Elsa Sierra psikologoak eta Alvaro Orús dokumentalgileak egindako lana da, eta parte hartzaileen artean estatu mailan doluan aditu ezagunenetarikoa den Alba Payàs  agertzen da, besteak beste Izaskun Andonegi eta Maite Urzainen irakaslea izandakoa, IPIR eredukoa zehazki. Halaber, doluaren inguruan urteetan zehar Lehen Mailatik  lan eskerga egin duten Victor Landa eta Jesus Angel García medikuek parte hartu dute dokumental honetan, eta Bilboko jardunaldian aurkezle moduan egon ziren.

Estetikoki, esan dezakegu  eta AH (“Aulki hutsak”) lanek antzeko eskema erakusten dutela: lan ibilbidearen eskarmentutik edo bizipen pertsonaletatik abiatuta agertzen zaizkigu protagonistak. RV-n baina ez dago intersekzio gunerik bi multzoen artean, ez dago “osatzaile zauritua” edo senide moduan agertzen den aditurik. Kokapenen aldetik, Bartzelona, Madril eta Bilbo aldea erraz antzematen dira, baina badago artxiboko irudi bat baino gehiago munduko hainbat bazterretakoak ere. Ikus-efektuen artean bizpahiru “time-lapse” ederretaz hornituta dago. Eta musikari dagokionez, soinu leunek osatzen dute fondoa pelikulan zehar.

Antzekotasunak bien artean oso ugariak dira, esango nuke edukiaren erdia gutxienez osagarri komunek osatzen dutela. Baina bistan denez, beste ikuspuntu honek ekartzen ditu geurean jaso ez genituen puntu interesgarri batzuk (alderantziz bezala noski). RV-n nabarmentzekoa da nire ustez dolu kolektiboei egindako aipamena, indarkeriazko istiluek (gerrek) ekarritakoa bereziki. Eta hari honetatik ausarta izan da atentatuek lagatako aztarna aztertzea, kasu honetan Martxoak 11ko atentatuak utzitako testigantza. Dolu transgenerazionalaz ere hitz egiten dute, belaunaldiz belaunaldi transmititzen diren isiltasunak, gorrotoak eta itxi gabeko doluak alegia, indarkeriarekin lotuta beti ere.

Azpimarratzekoa da heriotzek ez baizik eta bestelako galerek eragindako dolua ere jorratzea, langabetu baten adibidearekin. Halaber, heriotzaren osteko maitasunaz hitz egitea txalotzekoa da ere bai. Izan ere, pantailan agertzen den emakumeak ez dauka erraz azaltzea zelan (hildako) bere bikotekidearekin sentitutako amodioak nolabait jarraitu egiten duela denboran heriotza eta gero, beste bikotekide baten bidez. Txalogarria benetan horrela biluztea, jende askok ulertuko ez duen arren.

Laburbilduta, doluaren ingurura egindako beste hurbilketa sendo bat ikus-entzunezko mundutik. Aportazio guztiak baliogarriak eta sendagarriak izan daitezela, hemendik aurrera ere.

Baina Info+: Trailerra.

Tratu txarrak zainketa aringarrietan

25/Apr/2016 Suminetik bakera, Zaintzaileak

tratutxarrakPasa den astean Bilbon egon nintzen Arreta psikosozialari buruzko I. Jardunaldian, La Caixako Santurtziko taldeak (HSJD) antolatuta Donostiako Matiakoarekin batera. Oso mamitsua izan zen, asteotan pare bat post blogeratu nahi dut eta hona lehenengoa.

Irune Azkuenaga lankide ohiak duela urte gutxi batzuk “Tratu txarrak Etxeko Ospitalizazioan” izenburuko saio klinikoa aurkeztu zigun Gurutzetako zerbitzuan baitan. Zer pentsatua eman zidan. Orain Guiomar Agote Matiako psikologoak gaia ekarri du arreta aringarria osorik kontuan hartuta. Hasteko, Trauma osteko Estres Asalduraren barruan sartzen dela komentatu zigun. Sistema linbikoan dagoela instintoen eta emozio basikoen esparrua. Suminaren pilatze fasean arazoak sukaldatzen direla. Eta geure lan arloan ikus dezakegun egoera posible bat dela, erasotzailea orain gaixoa denean eta biktima zaintzailea, nolabaiteko rol aldaketa alegia, botere oreka zeharo desberdina. Dolu konplexuaren arriskuaz. Antsietateaz, autoestimaz, sexualitate arazoetaz, umeen faktoreaz.

“Gakoa” programarekin elkarlanean dabiltza Matian, Teresa Peñarekin tartean, eta Sevillako SECPALeko Nazioarteko Biltzarrean ere aurkeztuko dute euren lan ildo interesgarri hau datorren hilabetean. Erabilitako ereduen artean, Elleanor Walker, C. Welland, D. Wexler eta Victor Franklena bera aipatu zituen, besteak beste.

Ekarri asko!

Biktimen izenak

18/Apr/2016 Suminetik bakera

LoiolaHumanizazioa zer da? Hasteko, pertsona bati izenaz deitzea, gutxienezko balidazio hori egitea. Horregatik izan da hain garrantzitsua egun hauetan Azpeitian gertatu berri dena, Samara Velte-k beste behin dotoreziaz “Berria”-ko bere zutabean jaso duena (“Izenak”):

“Prozesu hori ezinezkoa da bestea ezagutu gabe, eta horregatik dira eredugarriak Azpeitikoaren moduko adierazpenak. Herrietan izena, aurpegia eta historia pertsonalak dituzte gatazkaren biktimek: hildakoek, bizirik daudenek eta urrunduta daudenek. Orain arte gureak izan ez direnei Inaxio, Nekane eta Ekhine deitzen diegunean hasten gara historiarekin adiskidetzen.”

Bestela, “Gertu” programak aurrera jarraitzen du, eta 92 testigantza jaso dituzte orain arte. Izenak, aurpegiak eta historia pertsonalak konpartitzean, suminetik bakerako beste urrats bat egin dezakegu.

 

 

 

Barcina

09/Apr/2016 Aulki Hutsak, Onkologikoak

barcinaFrías eta Oña ikusgarrien artean, Burgosko probintzian, Montes Obarenes-San Zadornil natura parkearen barruan: Barcina de los Montes. Hortik etorri zen gure protagonista Arrasatera bizitzera aspaldian. Duela 5 urte lehenengo minbizia gainditu zuen. Aste Santu honetan bere hango herrian egon ahal izan zen, kartetan lagunekin, familian. Baina bigarren minbiziarekin ezin, aste honetan hil egin da bere hemengo herrian. Hain zuzen ere bere biografiaz interesatu izana gehien apreziatu zuena izan zen. Lotura terapeutikoa deitzen diote, baina grazia egiten dit izen hori zeukala jakin baino lehen naturaltasunez praktikatzen dudalako aspaldi honetan. Bejondeigula beraz.

Gure protagonistak aulki huts bana han eta hemen laga ditu. Bihotz beteak ere bai han eta hemen. Eta aste honetan ere aulkietaz eta bihotzetaz  jardun dugu Getarian hain juxtu (Mila esker Mavi).

Oroitu? Bai, noski.

Euri horia (mikrobertsioa)

28/Mar/2016 MikroIpuinak

APlebiaAmariellaVicenta Pesués zaharrak ez zuen eguerdia arte jakingo. Betiko moduan, amortzua hartu bitartean, eltzekaria prestatzeari ekin zion, lapikoa sutan ipinita xuabe-xuabe. Mantso zihoan denbora beretzat, leihoan jarrita euriari begira. Data horietan ez zuen seniderik espero, eta bestelako bisitaririk ere ez zen herrixkan agertuko, eguzkirik gabe normalean oso gutxi ziren animatzen zirenak behintzat. Benetako mendizaleak bakarrik, baina egun hartan ezta horiek ere. Aitortu behar izango balu, kanpotarrak gustuko zituela esango luke. Gustura begiratzen zituen leihotik, edo balkoitik, edo etxearen atari ondoan harrizko eserlekutik. Entretenigarria zen. Bitxiak ziren txano eta arropa horiekin, tramankulu haiei begira, hizkuntza horietan mintzatzen. Onarturik bera ere exotiko xamarra izango zela kanpotar haientzat, oinetan egurrezko eskalapoi horiekin, bakardade egoskor horretan.

Herrian zutik zirauten dozena erdi bat etxek eta elizak, baina bizi Santiago Mimbres eta bera bakarrik bizi ziren bertan. Bakoitza bere etxean, aspaldiko desioak apalduta eta alarguntasun solidario onean. Urtez urte eraikitako elkarbizitza armonikoan. Ibarreko okinak, furgonetan okela, arrautzak, barazkiak eta bestelako jakiak ere eramaten zizkien andreak, ezin zuen sinetsi agure eta atso horiek nola posible zuten hor goian horrela bizi. Nola ez ziren zahar egoitza batean amaitu ibarreko beste hainbat bezala. Aurrerabidean, hainbat gauza eta pertsona bazterrera bota. Galtzadak, zuhaitzak, etxeak, geure bidean zeudenak. Eta euren bien familiak kenduta, okina bera, larunbatero abadea, lantzean behin postaria, urtebetetzeetan kazetariak eta eguraldiak gehiegi baldintzatutako kanpotarrak ziren hurbiltzen bakarrak. Egia esan senideak arduratzen ziren, baina egun haietan Santiagoren familia ere ez zen etorriko, lan kontuak zirela-eta.

Eguerdian, Vicentak buruan zapi beltza ipini zuen, lapikoa esku batean hartu eta bestean makila. Etxetik irten eta apurka-apurka aldatza igo zuen, betiko moduan Santiagoren tximiniatik kea ateratzen zela konprobatuta. Kanpoko atea bultzatu eta barrura sartu zen. Senideek kontrakoa iradoki arren, ez zeukan zentzurik giltzak erabiltzea hor goian. Eskileretatik gora mantso, ordulari zaharrak zutunik hamabi aldiz jo zuen. Goiko solairua zapaltzean, oholek betiko krakada leunak egin zituzten eta, ezkaratzeko supazterrean, enborrek txinpartekin emeki erantzuten zuten. Orduan jakin zuen, Santiagok ez ziola erantzuten eta besaulkian albo batera okertuta zegoela konturatu zenean. Orduan jakin zuen herriko azken biztanlea zela.

 

Eten barik

20/Mar/2016 Oroimenean

lesakaHelmuga, abiapuntua eta topagunea. Hiruetatik apur bat dauka herri honek niretzat (guretzat). Atzoko topaketa antolatu duenak argi zeukan hiletetatik haratago bazegoela biltzea, elkarrekin egotea eta aurrez joandakoak oroitzea. Transmititutako guztiarekin eten egin gabe. Bizitzan aurrera, zirimiri azpian Zubigainekoa dantzatzen neguaren amaieran, zergatik ez?

Eta oroitzea, bai noski. Alzheimertar proposamenen aurrean entzungor, ez dugulako ahaztu behar, ez dugulako ahaztu nahi. Erabat alderantziz, oroimena delako barne-bakerako bidea. Elkarbizitzaren giltza.

Aitaren eguna izan zen atzo, eta gure artean oso present egon zen gure aita, norbaitek esplizituki aipatu zuen moduan. Ondorengoei ondarea transmititzea tokatzen zaigu (zait), martxoaren 19a egunero delako. Esker onekoak garelako.

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer

Skip to toolbar