Profile photo of iñaki peña

by iñaki peña

Featured

Jackie

02/Mar/2017 Dolua, S(u/a)minetik bakera, Zineman

jackie Pablo Larraín-ek zuzendutako eta Noah Oppenheim-ek idatzitako film honetan dolu bat baino gehiagoren islada agertzen da. Nabariena, John Fitzgerald Kennedy hilketaren ostean Jackie Kennedy-k bizitakoa da, pelikula guztia betetzen duena, eta lehenengo egun traumatiko haiek islatzen dituena. Emakume hark emozioak zelan kudeatu izan zituen erlojuaren kontra, mundu osoak berarengan begiak ipinita zituenean, bi umerekin, AEBetako presidentearen emaztea izatetik emakume alarguna izatera, aginte kargurik gabe, Etxe Zuritik atera behar izaten gainera.

Emozioak kudeatu eta erabakiak hartu. Shock egoera hartan. Goi mundu hartan, jendea berarengana hurbildu barik, hitz egin beharra baina jenderik ez berari entzuteko. Senarraren anai bat izan ezik, Bobby Kennedy alegia, bera agertzen da pelikulan Jackie-ren pertsonarik gertuen moduan. Berak lagundu eta entzuten dio. Nahiz eta momentu batean, Jackie babestu nahian, egia ezkutatzen saiatzen den. Une kritiko batean non Kennedyren usteko hiltzailea, atxilo eginda, hil egiten duten telebistaren aurrean. Bere senarraren usteko hiltzailearekin hitz egiteko prest zegoenean, ulertu nahian, mina arindu nahian.

Jackiek hartu zuen erabaki potolo horietako bat senarraren aldeko hiletaz izan zen. Agur esateko modua erabat ezohikoa eta intimotasunetik at antolatu zuen, mundu guztiaren aurrean. Pelikularen une garrantzitsuetako bat da zalantzarik gabe. Detaile hauek eta beste hainbat kontatzen dio pelikulan kazetari bati, elkarrizketa ofizial batean non kontu batzuk argitaratzen uzten dion eta beste batzuk ez. Duintasun osoz.

 

Gainontzeko egunak

19/Feb/2018 Osatzetik Arintzera, Zaintzaileak, Zineman

LosdemasdiasPasa den ostegunean Donostiako Principe zinemetan ikus-entzun ahal izan genuen Carlos Agulló zuzendariak egindako dokumentala, “Los demás días”Amaia Gozategi nekaezinak antolatu zuen pasea, Orioko Mandalara Taldearen bidez. Zarautzeko urte hauetan behin baino gehiagotan eduki dut Amaiarekin egoteko plazerra, beti ere saltsa hauetan, eta ostegunean Izaskun Andonegi (Bidegin), Lori Thompson (Matia) eta hirurokin moderatu zuen pelikularen osteko solasaldia.

Dokumentala bera zentratuta dago zainketa aringarriak, ospitalekoak eta etxekoak, modu dibulgatiboan zer diren kaleko jendeari azaltzen. Oso era egokian islatzen du, egia esan, zertara dedikatzen garen erizain, psikologo, mediku eta abar batzuk. Gainera, protagonista den Pablo Iglesias medikua publikoari oso erakargarria suertatzen zaiola ohartu ginen lehengo eguneko proiekzioan. Baina, gauza guztien gainetik, nabarmenena da zuzendariak lortutako testigantzak, hala pazienteenak nola senide edo zaintzaileenak. Horrek sekulako indarra ematen dio lanari, benekotasunarena, eta horrelakoak lortzeko dauden zailtasunak kontuan hartuta, txalogarria da benetan.

Modu hain esplizitoan egindakoa azken 12 urteotan izan da, eta dokumental honek nolabait “Las alas de la vida” (2006), “El último viaje” (2008), “Quimio” (2009), “La travesía” (2011), “Compañeros de viaje” (2013), “Au-delà de la colline et la brousse” (2014), “Cancer: the emperor of all malladies” (2015) eta “El viatge definitiu” (2016) lanak osatzen ditu.

Badakizue, egunen batean hilko gara, baina gainontzeko egunetan ez.

 

Intxaurrondoaren itzala

13/Feb/2018 Literaturan, S(u/a)minetik bakera

ionarretxeTortura gaitzat hartzen duen liburu bat zelan da posible, momentu askotan, barregarria izan? Hogeita hamar  urte kostatu zitzaion “Intxaurrondo, la sombra del nogal” azkenean idazteko animatzea. Idazleak 20 eta piko urte zeukan Intxaurrondoko basakeriak jasan zituenean, eta nolabait zurrunbilo hori guztia barnetik botaka egitea erabaki zuen.

Ezikusiarena eta ezentzunarena (suediarrarena) egitea da jarrerarik ohikoena, ofizialki eta estraofizialki. Existituko ez balitz bezala. Nire lankide batek ederki laburbildu du zein den planteamendu belikoa:

“Hay que ser consecuente con lo que le pides a tu gobierno: la paz o la victoria. Si le pides la paz, quizás tenga que ceder en algo que es tuyo. Si le pides la victoria, quizás tengas que mirar para otro lado mientras lo consigue”.

Bestela, galdera zaharra da: Ez zaizu ondo iruditzen pertsona bat torturatzea, horren bidez atentatu bat ebitatzen baldin badute, adibidez? Galdera hau berriagoa da: Zer sentitu zenuen, esate baterako, iazko abuztuan Bartzelonako atentatua eta gero, Mossoek egileetako bat harrapatu eta tiroz hil zutenean?

Modu batean, torturatua edo hildakoa erruduna baldin bada (erruduna hizki guztiekin, esan nahi dut), zalantza gutxi edo bat ere ez dauka jende gehien-gehienak, publikoki edo pribatuan aitortu ala ez. Korapilotsuagoa da asuntoa jipoitutakoa errugabea denean. Intxaurrondoaren itzala deskribatu digun idazleak esan bezala, “marra gorria zeharkatu ez dutenak” zanpatu dituztenean, pertsona moduan deuseztatu, infernua erakutsi hitz batean. Idazlea bera bezala, errugabea, eta bere hitzetan kasuen %80a bezala, gutxi gora-behera. Euskal Herrian egindako kalkuluen arabera, azken hamarkada hauetan 1.000 pertsona inguru atxilotu dituzte, eta 10etik 2 ‘bakarrik’ amaitu dira kartzelan, epaituta, kondena irmo batekin.

Bistan da ETA garaitzeak prezio bat zeukala Estaturako, ordaintzeko prest zegoena (bera eta gizarteko zati handi-handi bat), albo ondorioekin beste leku batera begiratuta. Nahiz eta orain albo ondorio horiek guztiak (eta bilatutakoak) aurre-aurrean eduki. Pako Etxeberriaren txosten mardula izan ala Amnesty Internationaleko urteroko jakinarazpenak. Garaipena garaipena da.

Iaz hil zen Ion Arretxe idazle eta egile polifazetikoa, birikako minbiziak jota, 52 urte zituelarik. Haren liburuagatik berari eskertzeko gehien daukadana, gordinkerien artean umorea modu eder horretan landu izana da, deitu umore beltza, deitu tonu tragikomikoa, nahi duzun moduan, baina erresilientzia itzela erakusten duena eta ziur aski bizirik mantendu izan zuena urte hauetan guztietan.

Arrasatetik Bartzelonara

04/Feb/2018 Aulki Hutsak, Dolua, S(u/a)minetik bakera

santantoniJauzi itzela da 20.000 biztanleko herri batetik 3 milioi pertsona bizi den hiri baterakoa. Tarteko geldialdia egin izana zen asmoa, baina gauzak horrela atera dira. “De la ira amarga a la pau” izenburua edukiko du ekitaldiak katalanez, narratzaileak Robert Manrique eta Rosa Lluch izango dira eta aretoa Calàbria 66 izenekoa, ONCE erakundearen eraikin zaharra, Sant Antoni auzoko elkarteek berreskuratua kultura, hezkuntza eta elkarlanerako.

Robert duela 3 urte luze ezagutu nuen Monzón (Huesca) herrian, Marta Sariñenaren ekimenez eta han “Aulki Hutsak“-ekin egin genuen proiekzioaren inguruan. Urteekin, zirkuluak behin eta berriz ixten nabilelako sentsazioa gero eta handiagoa daukat, eta hau guztia horren adibide argia da. Marta, izan ere, Alba Payàs psikoterapeuta eta maistraren ikaslea izan zen, Izaskun Andonegi, Maite Urzain eta Nuria Vega izan diren moduan. Eta Alba, doluaren arloan, erreferentziazko pertsona da hala Penintsula Iberikoan nola hemendik kanpoan ere. Horregatik izan da hain garrantzitsua Albaren parte hartzea “S(u/a)minetik bakera“-n. Horregatik eta Aitor “Mudoh” eta biok bere jarraitzaileak garelako.

Otsailaren 24an daukagu hitzordua Bartzelonan, Alba Payàs ekitaldira gonbidatuta dago, eta berarekin batera hango lagunak eta etorri nahi duen oro. Bartzelonako Euskal Etxean ere abisatu dugu (eskerrik asko Josune), bertan “AH”-ekin izandako harremanaren haritik. Beste zirkulu bat.

Asteburua aprobetxatuko dugu La ferida d’Hipercor. Barcelona 1987 erakusketa bisitatzeko, Bartzelonako Historia Museo zoragarriaren barruan. Gainera, bisita gidatu oso bereziaren bidez, Robert beraren eskutik. Borobila.

Eta azken zirkulua, dakigunez, Rosarekin itxiko dugu. Ernest bere aita “Elkarri”-ren inguruan zegoen, elkartearen kidea zen, nire aita eta biok bezala. Izan ere, “SB”-k ederki jasotzen du “Elkarri”-ren izpiritua. Eta, gauza jakina da, Ernest Lluch Donostia zale handia izan zen. Gaur egun Amarako kultur etxeak bere izena darama, Anoeta estadioan. Hortik gora, ospitaleen gunean, nire gurasoak bizi ziren, eta bertan etxean hil ziren. Ama duela 3 urte (osteguna izan da bere urteurrena), aita duela 10.

Katea ez da eten.

Gorri-berdea

01/Feb/2018 Literaturan, S(u/a)minetik bakera, Zineman

gorriberdeaSangre y tierra dokumentala aurkeztu zuten atzo Donostian, Europan egindako biraren barruan.Odolaren gorria eta lurraren berdea uztartzen ditu Caucako departamenduan kokatutako lan honek, Nasa herriaren ibilbide historiko gatazkatsua islatzen duena, “Nasa significa humano” proiektuaren barruan. Kolonbiako bake prozesuan egindako aportazio honek beste lan erraldoi bat ekarri dit oroimenera, kolore jolas berekoa.

Izan ere, “Verdes valles, rojas colinas” beste gatazka politiko baten isla da, Getxoko herrian zentratutakoa baina gure Herri osoa sinbolizatzen duena. 2005ean Ramiro Pinilla idazle getxoztarrak argitaratutako trilogia mardul erreferentziazkoak barne hartzen ditu hiru liburu, La tierra convulsa, Los cuerpos desnudos eta Las cenizas del hierro. Aspaldiko irakurtzeko gogoa berpiztu zait, eta akaso momentu egokia da horri ekiteko.

Gupida

27/Jan/2018 Humanizazioa, S(u/a)minetik bakera

101517-05-Mindfulness-Love-CompassionSinestarazi nahi gaituzte mina norabide bakarrean doala, emailearengandik hartzailearengana. Samina eragiten duenak ez duela horrelakorik jasotzen eta, gertatuz gero, justizia kontua dela. Biktimak eta borreroak, eta ez aldendu eskema horretatik milimetro bat bera ere ez. Sumina sentitzeko zilegitasuna dute batzuk. Besteekin gupidarik gabe jokatu behar da. Horixe da legea eta beti horrela izango da, mundua den bitartean. Etsaiari ezta urik ere.

Arrazoia dauka Enbeitatarrak, emozionalki paralizatuta gaude, erabat blokeaturik enpatiarako. Eta kasu hauetan, hoberena arnasketa ariketa bat egitea da:

Arnasa hartu, eta ekuazio posible guztiak lotzeari ekin diot: nik min egin dizut, zuk min egin didazu, hark min egin dit, nik min egin diot, egin dizuegu, egin diozu, egin diguzu, egin die, egin dizue, egin digute… eta horrela infinitura arte. Baina hain zaila ote da bestearen lekuan jartzea?
Onintza Enbeita (Paralisi emozionala, II)
Arreta hartu didate, bestela, beste hitz hauek:
Herritar baino ez dugu izan nahi, preso ohi izateari utzita
IRAko preso ohi batenak dira, Michael Culberten berbak. Irlandan eta Erresuma Batuan gutxieneko errukia egongo da inoiz horrelakorik gertatzeko? 25.000 preso ohi omen daude. Eta borrero izateari zelan uzten zaio? Zer egin barkamena eskatu bai baina bueltan jasotzen ez duzunean? Esaten dute urrikalmenduarekin hasten dela enpatia. Beharrezko urrats asko beraz ibilbide luzean.
Biktimak ere utzi behar dio neurri batean biktima izateari, eta umezurtzak umezurtz izateari, ibilbide luze horretan aurrera egin ahal izateko.

Cacharpaya

21/Jan/2018 Dolua, Osatzaile zauritua

Conchita1993Izeba Conchitak 64 bat urte zeukan eta neuk 21, 1993ko udan ateratako argazki honetan. Lehendabiziko aldiz joan nintzen Ameriketara orduan, Hego Amerikara zehazkiago, Boliviara hain zuzen ere.

Txikitan izeba Conchitarena misterio handi xamar bat zen niretzat. Lehenengo oroitzapena daukat aireportura joan ginenekoa, Madrilen, berari agur esatera. Bolivian eman zituen urte mordoa, Santa Cruzeko departamenduan, Jorochito herrian, ospitale dermatologiko baten sortzaile nagusietakoa izan zen. Moja zen, Karitatearen Alaben kongregaziokoa. Eta erizaina. Misterioa handitzen zuena legen beltza zen. Gaixotasun beldurgarri hura zeukaten Jorochitoko ospitalean zeuden gaixo gehienek, eta geure izeba handiak zaintzen zituen herrialde urrun hartan. Lesaka haren jaiolekutik hain urruti.

Medikuntzako laugarren ikasturtean nengoen lehenengo aldiz bisitan joan nintzaionean, 1993 hartan. Erabateko bizipena izan zen hura, han egotea urteetan mirestutako emakume harekin: (Sor) Concepción Zubigaray Iturria. Bitxia izan zen harekin euskaraz egitea hain toki urrunean. Urte haietan gainera Xabier Azkargorta izan zen Boliviako futbol selekzio nazioanalaren hautatzailea, eta izeba harro-harro zegoen, futbola berari fondoan bost axola zitzaion arren.

Bigarren aldiz bisitatu nuen urte batzuk gerago, medikua eginda ordurako. Baina lehenengo bisitan egin nuen Medikuntzaren inguruan gauza handienetarikoa: ume bat mundura ekartzen laguntzea. Orain (ustez) kontrako jardueran baldin banago ere, pertsonak ondo hiltzen laguntzen, orduan bizipen zoragarri hura eduki nuen. Gaixo legendunak ere ezagutu nituen, noski. Eta tratamendu sendagarriak iritsi zireneko garaiaren lekukoa ere izan nintzen.

Hirugarren bisita, Maiderrekin izan zen, ezkondu aurreko urtean, 2004an. Urte gutxi batzuk geroago izeba Conchita Europara itzuli zen, Nafarroara zehazkiago, Iruñera hain zuzen ere.  Ordutik gauza askoren lekuko izan da, Evo Moralesen presidentza adibidez. Baina, beste ezeren gainetik, izeba Conchita azken hamarkada luze honetan bere munduaren gainbeheraren lekukoa izan da. Bisitaz bisita, tristeziaz baina onarpenez bere kongregazioaren kideen zahartze prozesuaz ederki jabetu zen. Baita bere makaltze propioaz ere, urtez urte zaharrago eta baxuago.

Urtarrilaren 10ean hil da, 88 urterekin, eta berarekin batera mundu oso baten itzaltzea irudikatzen dut nik. Izebak berak aurreikusten zuena, serenitate handiz. Eta sosegu hartan hil da Iruñean, beste emakume zoragarri bat ondoan zeukalarik. Caminori esker bidea beste modu batean ikus dezaket. Agurra (cacharpaya) beti tristea da, baina askoz tristeagoa izango zen inoiz izeba Conchita ezagutu ez izana. Zorte handia eduki dugu.

Hiri errukitsuak

12/Jan/2018 Aulki Hutsak, Bizi gara!, Humanizazioa

portuzaharraNaomi Hasson itsasoz bestaldetik itzuli da zorionez, geldirik egoteko ez, bestela garena ez ginateke izango.  Getxo Zurekin  martxan dago, besteak beste. Hiri eta ekimen gupidatsuen artean sartu da beraz itsasadar ondoko udalerria, EHko seigarren populatuena dena. Gasteiz eta Iruñearekin batera sartu da sare interesgarri honetan, zerrendan Badajoz, Sevilla, Derry, Limerick, Buenos Aires, Bogotá edo Medellín ere daudelarik.

Ostegunean Algortan egon nintzen geure Aulki Hutsekin Naomik gonbidatuta, Getxo Zurekin ekimenetik. Portu Zaharra oinez berriro bisitatu, begiratokitik Abrako kresala bizia usaindu eta itsas handiko ikuspegia zoragarria zen. Villamonteko aretora ez zen jende asko gerturatu, baina kalitatea ona izan zen. Aurpegi ezagunak eta ezagunak ez zirenak, solasaldi mamitsua. 4 urte pasa eta gero oraindik disfrutatu ahal izatea gauza handia da. Solasaldi bakoitzean ikuspuntu desberdinen bat harrapatzea, bizipen diferenteren bat, bizi gara!

Amaitzeko, duela 4 urte pasako oroitzapen bat burura etorri zait, guztiz harira datorrena: Azken ukituak ematen ari ginen dokumentalari, eta printzipioz oso atsegina ez zen tramite bat egin behar nuen. Xabier Leteren poema bat (“Otoitza”) erabili nahi genuen AH-en, eta “Elkar” argitaletxearen bidez iritsi nintzen Leteren egile eskubideak zituen pertsonarengana. Telefonoz hitz egin nuen berarekin, Toledon negoen momentu hartan, kongresu batean. Eta tramite delikatua zena, ez genekienez diru kontuekin zelan ibiliko ginen, elkarrizketa erabat atsegin bihurtu zen. Joxan Artzek poema hura erabiltzeko baimena ez ezik, bere “bedeinkapen guztiak” eman zizkidan oraindik gauzatu gabe zegoen proiekturako.

Energia hura oraindik ere bere lana egiten ari da, Joxan. Esker mila.

Kristo irakiarra

03/Jan/2018 Literaturan, S(u/a)minetik bakera

hassanblasimBagdad hiri martiria. Dolu kolektibo anitzen kokalekua. Izan ziteken Damasko, edo Alepo. Baina Bagdadek ez du, zoritxarrez, gaurkotasuna galdu. Hiri martiria Nagasaki, Sarajevo edo Gernika izan ziren moduan, bakoitza haren garaian.

Hassan Blasimek idatzitako ipuinek (Ana Moralesek itzulita) garraiatzen gaituzte hiri garaikide kolpatu hartara, batzuetan era gordinean, beste batzuetan fantasiaz eta sarritan umorez. Ekintzaile suizidak, gerra garaiko bonbardaketak, muturreko islamismoa, Saddam Hussein, Jesukristo. Errealitatetik guztiz hurbil dabilen fikzioa.

Eta orain ia 3.200 kilometro egiten badugu ia lerro zuzenean ekialdetik mendebaldera, Tunisiara iritsiko gara. Gaur egunean kokatuta segituko dugu. Eta Ezezagunen hilerria ezagutuko dugu. Xams Eddin Marzugena arrantzale tunisiarrak erruki handiz egindako lan itzela, Mediterraneoan hildako 300 bat migratzaileren gorpuak jasotzen dituena. Erruki, Jauna.

Eta buelta gurera. Ia 1.500 km ipar-mendebalderantz Tunisiatik Euskal Herrira. Gaur egun jarraituko dugu. Norbait errukitzen da torturatuetaz? Norbaiti axola zaio?

Orokorrean, arazo handiak dituzte emozioez-eta hitz egiteko. Gaur egun ere alerta egoeran jarraitzen dute askok, amorrua ere oso ohikoa da, eta kontzentratzeko eta deskantsatzeko arazoak dituzte, besteak beste. Sintoma batzuen kronifikazio mailarekin harrituta geratu gara. Eta ikusi dugu sintoma horiek gaixotasun batzuen atzean daudela, gaixotasun psikosomatiko asko traumen ondorio baitira.

(Olatz Barrenetxea. Psikologo klinikoa).

 

Kristo (irakiarra edo Nazaretekoa), erruki.

Bagdad Rap (Selekta Kolektiboa).

MMXVII

28/Dec/2017 Bizi gara!

EDURRAUrtarrilean bake jendeari entzuten egon nintzen Getarian. Hilabete hartan bertan balea agertu zen herri horretako moilan. L. hil zen Arrasaten 90 urterekin.

Otsailean bi urte bete ziren ama hil zenetik. Umeekin batera, “La la land”  ikus-entzun ahal izan nuen azkenean, Modelon.

Martxoan lehenengo Death Cafea antolatu genuen Zarautzen Amaiak eta biok, Gipuzkoako lehendabizikoa, HUCI-ren mugimenduaren eskutik.

Apirilean gatazken aurrean artearen ikuspuntuak jaso nituen Iruñean. SB, hezurmamitzen hasita, iragarri genuen. Aiorak 8 urte egin zituen.

Maiatzean Pellok 11 urte bete zituen, eta egun berberean Aitajauna hil zen Araotzen. HUCI-ren hirugarren jardunaldira joan nintzen AH aurkeztera, Granadara. Juanjok, bestela, “Poz aldrebesa” argitaratu zuen.

Ekainean urteko lehenengo Galeusca egin genuen Sakana aldean, Beriain mendira igota. Halaber, 30. urteurrena gogora ekarri zuten Bartzelonan Hipercorren atentatuagatik. Gainera “El comensal” eleberria irakurri nuen. Eta MK hil zen Bergaran.

Uztailean Las Palmasen egon nintzen Nuriarekin, gure aulki hutsekin alde batetik eta bestetik Kanariar Uharteetan lehenengo aldiz antolatu zen Death Cafean parte hartzera. Hilaren amaieran Frantzia guztia, Belgika eta Alemaniako iparraldea zeharkatu genituen laurok autokarabanarekin, eta Arbejdsglaederen herrialderaino iritsi ginen. Hamar urte betetzen ziren aita hil zenetik.

Abuztuan “Kingdom of Olives and Ashes” liburua irakurri nuen, baita “Where the mountain casts its shadow eta Matters of life and deathere. Maiderrek urteak egin zituen. Bilbon, Aste Nagusia, jakina.

Irailean bigarren Galeusca (XV. asanblada) burutu genuen Jazetanian Luisek, Franxok eta hirurok. Zarautzen, Euskal Jaia. Oñatin, Kilometroak. Bertan hil zen J.

Urrian urteko hirugarren eta azken Galeusca Aloña aldean, bigarren DCa Zarautzen eta AH Orion. Ur handitan ibili ginen bete-betean. Borobiltzeko, errepublika baten jaiotzaren lekuko izan ginen Reusen (Baix Camp). SECPALen jardunaldietan gertatu zen.

Azaroan urteak bete nituen eta jaiolekuan ospatu genuen, Burgosen. Bestela, Arinduzeko jardunaldira Afrika, India eta bestelako lurraldeak ekarri genituen Donostiara.

Abenduan SB (“S(u/a)minetik bakera”) estreinatu genuen azkenean Arrasaten Aitor Mudoh-k eta biok, Naia eta Koldo oholtzaren gainean, Sandra eta Olatz Amaia Antzokiaren besaulkietan. Urte bizi-bizia borobiltzeko era dotorea. Eta Gabonetan etxean hiru anai-arrebok, hiru anai-arrebok.

 

 

 



Argi orduak

20/Dec/2017 Literaturan, S(u/a)minetik bakera, Zineman

argiorduakMónica eta Iñaki (Rekarte). Marimar eta Juan José (Garfia). Bi istorio paralelo eta antzeko amaiera: ‘Deabru’ hiltzaile arriskutsua izan edo ‘munstro’ preso terrorista, iluntasunetik argitasunera igarotzea maitasunari esker. Hilketen gordinkeria bezain erreala damua eta bizitza berri baten hasiera. Patu latza aldatzearen aukera gauzatua.

Pertsona baten eraldaketak inguruan mesfidantza sortzen du, batzuentzat traidore, beste batzuentzat hiltzaile betiko. Zarena baino zinena izatea betiko, aldaketarako aukera barik, begi/belarri/burmuin zurrunentzat. Eta barkamena zintzotasunez eskatu arren, hildakoen senideek aukeratu dezakete barkatzeko ala ez. Zailena nork bere burua barkatzea dela argi edukita. Argi orduak topatzea iluntasunean ez dela batere erraza.

Duela gutxi irakurri dut “Escapar. Historia de un rehén” komikia (Guy Delisle. Astiberri, 2016), eta hala kartzelan egon nola bahituta, hainbat bizipen komun somatu daitezke presoengan eta bahitutakoengan, desberdintasun guztien gainetik.

Tortura izan daiteke figura bien arteko osagai komunetako bat. Bahiketa bat tortura mota bat dela argi dago, ikusi nahi ala ez. Eta mundu osoan tortura ohiko arma moduan erabiltzen dela atxilotutako batzuekin eta preso batzuekin, ikusi nahi ala ez, onartu ala ez, ontzat eman ala ez, bistan da.

Hemen ere bai.

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer

Skip to toolbar