You are browsing the archive for Bizi gara!.

Grabaketei ekiteko prest

%A %B %e%q, %Y in Bizi gara!, Mendian Hil Hirian Hil

DSC05578Askatasuna berreskuratuko dugunean, bistan da, mendira itzuliko naiz irrikaz. Bien bitartean, etxe barruko arrastatzeak bere fruituak eman ditu dokumentalerako, hala gidoia sendotzeko eta aberasteko, nola soinu-bandari ekiten hasteko.

Etxetik mugitu barik bidaiatzea, aditua naiz horretan, eta pandemia garai honetan are beharrezkoagoa daukat. Honi esker, Nepal aldean nabil txangoak egiten. Himalaiako ekialdean, Everest, Pumori eta Cho Oyu inguruetan, eta erdialdean, Annapurnan. Baita mendebaldean ere, Karakorumen, Baltistanen, K2 mendiaren parajeetan.

Noski, tamainak ez du axola, eta Tenako ibarrera itzuli naiz, Tramacastilla, Sandiniés, Sallent, Lanuza eta Pirineos Sur jaialdi haietara. Anayetera, Respomusoko aterpetxera, Gran Fachako tontorrera eta Balaituseko magalera. Eta paisaiekin batera, une haietan egon nintzen pertsona horiek guztiak. Pista asko ematen ari naiz.

Aste honetan, ekoiztetxearen eta partaideen eskuetan gelditu da gidoiaren zirriborroa. Grabaketei ekin baino lehen, pozgarria eta lasaigarria da egituratua edukitzea elkarrizketen nondik-norakoak. Pozik nago, halaber, protagonisten artean topatutako loturengatik, datu eta data batzuk bat egiten dutelako. Jakinda, gainera, grabaketek beti ekartzen dituztela ustekabe onak, are gehiago aberasten dutena proiektua. Mamia, alde batetik, eta bestetik azala: soinuak eta irudiak. Hor sartuko da ikus-entzunezkoen teknikarien magia, horren zain nago.

Hiru ataletan joango da banatuta hirugarren dokumental hau: “Mendian hil”, “Etxean ala ospitalean hil” eta “Mendian bizi. Hirian bizi”. Laugarren atala, berriz, epilogo mamitsua izango da, dedikatoria berezi batekin. Momentuz horrela.

Ortzemugan, Mendi Film 2020ko egunak zehaztuta ditugu, abenduaren 4tik 13ra. Bertigoa ematen dit, ezin uka, baina estimulua ezinhobea da aldi berean.

 

 

Paliatibista izan pandemiaren garaian

%A %B %e%q, %Y in Bizi gara!, Humanizazioa, Osatzaile zauritua, Osatzetik Arintzera, Zaintzaileak

Sheep-and-Goats-Together-FIMartxoaren amaiera honetan, zeinek esango zigun hilabetea hasi genuenean egoera honetan egongo ginela? Gure bizitzak (eta heriotzak) gogor astindu ditu pandemia honek. Geure Wuhan bihurtu da Gasteiz hiria, eta egunez egun goaz moldatzen egoera berrietara ospitale, osasun zentro eta zahar egoitzetan.

Egun hauetan artikulu interesgarri bat irakurri dut zainketa aringarrien rolari buruzkoa krisialdi global honetan: “Start thinking about palliative care in time of a pandemic”Ez dira gutxi osasungile artean, koronabirusaren aurreko munduan, arlo paliatibista ondo ulertu ez eta bigarren mailako esparrutzat jotzen dutenak. Une latz hauetan zer esanik ez. Hala ere, artikuluaren egileak (Cristoph Ostgathe, EAPCren presidentea) aldarrikatzen du geure lana gako moduan, giza eskubide bezala, alferrikako luxua baino.

Izan ere, aste hauetan konturatzen naiz nire inguruan, gure ospitalean, zein kaltegarria den hausnarketa garrantzitsuak  ez edukitzea landuta, hauskortasuna eta heriotzaren errealitatea barneratuta, geure propioetatik hasita. Zenbat frustrazio, zenbat beldur (paniko). Eta gu ez gara libratzen, noski, baina uste dut gure ikuspuntuak ematen digula perspektiba onuragarri bat.

Aste hauetan, hildako gaixoen txosten klinikoak arretaz egitea eta familiei bidaltzea dolumin gutun batekin batera garrantzia handiagoko lanak dira. Isolamenduan komunikazio eta informazio kanal hori mantentzea oso positibotzat jotzen dut. Telefono bidezko harremanak areagotzea bezala. Modu puntualean kontsulta presentzialak ere egitea.

Ikusten ari gara zein zaila izaten ari den gaixoen ondoan egon ahal izatea ospitaleetan (egoitzetan eta etxeetan) senideentzat. Zaintzailea zaintzea ez ezik, gaixoa zaintzea ere zelan zaildu den. Hileta erritoak zenbat dauden baldintzatuta. Doluak lantzea zein konplikatu bilakatu den. Psikologoak egiten ari dira ahal dutena, SECPALetik dokumentu hau helarazi digute.

Arintzetik osatzera pasatu gara, edo osatzen saiatzera. Paliatibista jarduerak baino internista eta neumologo zereginak egiten gabiltza. Hori ere gertatzen ari da. Baina, lehen esan bezala, orain konturatzen gara zein positiboa den kontzeptu potoloak aurretik landuta edukitzea: Erresilientzia. Errukia. Komunitatea. Eskuzabaltasuna. Elkartasuna.

Info+: “Coronavirus and the palliative care response” #pallicovid

Begiratu zeure bidean

%A %B %e%q, %Y in Bizi gara!, Oroimenean

AitaOtsagabiaEz ginen gu etxean oso ‘Aitaren Eguna’ zaleak, edo Amarenak. ‘El Corte Ingles’-eko asmakizun kontsumista zelakoan, ez genituen ospatzen ez bata ez bestea. Ondo eginda, gainera. Asuntoa da semea izateari lagatzen diozunean, eta aita bilakatzen zarenean, beste modu batean ikusten duzula hau guztia zeure bidean.

Kontsumismoarena alde batera lagata, iaz Aitaren Egun ederra igaro genuen Lesakan, nire aitaren herrian. Goizean Kopako Harrira igo, mendian libre, eta eguerdian Kasinoan bazkaldu, askatasun osoz (gauza guztiak bezala, askatasuna apreziatzen dugu galtzen dugunean). Hilerrian bisita aita eta amari, eta buelta etxera etorritako bidetik.

Goiko argazkia 2005eko apirilaren 16koa da, Otsagabian hartutakoa, geure ezkontza egunekoa. Herria, Muskilda eta bideak elurtuta gelditu ziren. Hurrengo urteko maiatzean Pello jaio zen Bilbon, aita jaioberria neu. Eta horren hurrengo urteko uztailean, gure aita hil zen etxean, Donostian. Egun horietan, aita oso nahastuta zegoen jada, ezin zuen hitz egin edo ibili. Auskalo zer pasatuko zitzaion burutik egun horietan, heriotzaren zein kontzientzia eduki ote zuen.

Ondo gogoan dut, ordea, musikak piztu zuen magia. Norbaitek “Los niños del coro” pelikularen soinubanda ipini zuen egongelan, aitak bereziki maite zuen diskoa, eta zelan aldatu zitzaion aurpegia ez dut ahaztuko. Bidean begiratu dut, eta abesbatzako umeak ikusi ditut, ahaztutakoak ez direnak, baita rap bertsio bat ere, azpian daukazuena entzungai.

“Begiratu zeure bidean, ume eskaleak, ahaztu eta galdutakoak. Emaiezu eskua, etorkizun hobea erakusteko” (‘Les Choristes‘).
“Vois sur ton chemin
Gamins oubliés égarés
Donne-leur la main
Pour les mener
Vers d’autres lendemains”

Death Cafe Euskadi

%A %B %e%q, %Y in Bizi gara!, Dolua, Humanizazioa, Zaintzaileak, Zarautz Errukitsua

ElurraBilboOrain dela 6 urte abiatu zen HUCI mugimendua Madrilgo ospitale batetik mundura, zainketa intentsiboak humanizatzeko ekimen iraultzailea, Gabi Heras buru. Azken urteotan ezagutu dudan sare interesgarrienen artean dago, zalantza barik, eta Granadako jardunaldietan parte hartzeko eta bertatik bertara ezagutzeko plazerra eduki nuen 2017 maiatzean.

Bi hilabete lehenago, 2017ko martxoaren 23an, HUCIk koordinatu zuen Death Cafe masibo bat aldi berean Penintsulako eta Latinoamerikako 20tik gorako lekuetan, besteak beste Zarautzen (eta Gasteizen, Madrilen, Bartzelonan, …). Hori izan zen Gipuzkoan egindako lehenengo DCa, Amaia Arcek eta biok antolatu genuena. Hilabete batzuk lehenago, Gasteizen, egin zuten lehendabizikoa Euskal Herrian eta espainiar estatu guztian, Naomi Hasson eta Iñaki Saralegui izan ziren aitzindariak. Getxo izan zen lehenengoa Bizkaian.

Hiru urte geroago, 2020ko martxoaren 23tik 27ra, Euskal Autonomia Erkidegoko 20tik gorako tokietan antolatuko dugu DCa, Zarautzen gure herrian ere bai. Eta zoriak ekarri du egun horietan Iruñean ere deitu izana. Gune bat sortu dugu Facebooken eta bertan kontsultatu daitezke egunak eta udalerriak, Death Cafe Euskadi izenekoa. Pozgarria da ekimen hau gure lurraldean zein harrera ona eduki duen antzemateak, eta zenbat pertsona mugitzen ari dira ilusio handiz honen atzetik. Sare mundiala sortzen ari gara.

Azukrerik gabe (“Ur Handitan”, ETB1).

 

Zergatik Gabonak?

%A %B %e%q, %Y in Aulki Hutsak, Bizi gara!, Dolua, Zarautz Errukitsua

IMG-20191218-WA0007Eguberri aldean gurasoekin geneukan ohitura eder bat zen antzezlanen bat ikus-entzutera joatea Bilboko Arriaga antzokira. Aurten, haiek gogoan, ohitura berreskuratuko dugu anai-arrebok. Zer eta gure bizitzan oso garrantzitsua izan den komedia ganorabako baten egokitzapen bat ikus-entzuteko: “Hildakoa ere berpiztuko lukeen emanaldia”.

Iaz, abenduaren 24an Jexuxen etorrera izan zen literalki. Zazpi hilabeteko esperientzia aparta baten hasiera izan zen. Zentzua eman ziena Gabonei, baina baita bizitzari orokorrean ere. Izan ere, jarraipena eduki du uztailetik hona, pasa den hilabetean Jexuxen familiak antolatutako bazkariarekin. Pasa den asteazkenean Zarautzen antolatutako “Gabonak dira eta etxean aulki huts bat dugu” saioan, Aingeru Oiartzabalen eskutik. Eta datorren igandean Pagoeta mendi aldean. 

Arantzazuko paradisuan, duela urte batzuk, Gabonetako saioak eskaintzen ditu Bidegin elkarteak, Izaskun Andonegi bidelagunarekin. Aurten, lehenengo aldiz egon ahal izan naiz bertan. Giro epela topatu nuen, bihotza zabaltzeko erabat egokia, eta horrela etorri ziren bata bestearen atzetik testigantzak eta parte hartzeak. Eskertuta sentitzeko modukoa, goitik behera.

Hain zuzen ere, Eguberriari zentzua bilatzea zelabait bizitzari berari esangura topatzen saiatzea da.

Ariketa espiritual bat. Zergatik bizitza?

 

 

 

 

 

 

Heriotza Mexikon

%A %B %e%q, %Y in Antropologia apunteak, Bizi gara!, Dolua, S(u/a)minetik bakera

deathmexicoEgun hauetan Nuria Vega psikologa, tanatologa eta lagun kanariarra Mexiko aldean egon da, Gabonetara begira eta denok ditugun aulki hutsak kontutan hartuta han doluari buruz hizketan. Pixkanaka argazkiak, audioak eta testuak konpartitzen dabil (eskerrik asko Nuria!).

Izan ere, Domu Santu eguna zelan ospatzen duten ikusteko, entzuteko eta sentitzeko modukoa da. Ana María mexikarra hasi da Death Kafeak antolatzen geurean, Portugaleten, eta hango irudiak elkarbanatu ditu egun hauetan ere (eskerrik asko, Ana María). Aurten, eguna Sorian pasatu dut, eta arimen inguruko ikuskizun sotila baina ederra dastatu ahal izan dugun familian (“Festival de las ánimas”). Baina 2001ean Tijuanako hilerrian igaro nuen azaroaren 1a eta, bai, goitik behera merezi izan zuen.

Mexikotik datozkigunak zatiak baino ez dira, norberak interpretatzen dituenak. Herrialde guztietatik jasotzen duguna bezala. Topikoak eta arinkeriak sarritan. Eta sumina tarteka, indarkeria gordina, dolu kolektiboa, samina. Narkoterrorismo kontzeptua ere sortu dute bereziki Kolonbian gertatu zena eta Mexikon urte hauetan gertatzen ari dena definitzeko. Feminizidioak Ciudad Juárez eta DF hirietan, Guerrero, Michoacán, Chihuahua, Jalisco eta Oaxaca estatuetan. Ayotzinapako ikasle desagertuak.

Hemen Jorge Reyes musikari mexikarrak 1986an egindako diskoa arimen omenez, “Comala”.

SECPAL 2019

%A %B %e%q, %Y in Bizi gara!, Onkologikoak ez direnak, Osatzetik Arintzera, Zarautz Errukitsua

SantiagoJardunaldi edo formakuntza guztietan beti ere deskubrimendu edo ustekabe nagusiren bat eduki dezakegu. SECPAL 2019ko jardunaldi hauetan, Santiago de Compostelan, niretzat Matías Najún izan da. Gizona medikua da eta Buen Samaritano hospice-an lan egiten du, Buenos Airesko probintzian. Bere mezuen artean, batekin gelditu naiz bereziki: Harritzeko gaitasuna ez dugula galdu behar, turista zarenean bezala, eta horixe aplikatzea egunerokoan, zeure ospitalean, zeure herrian bertan gauzak begiratu turistaren begietatik. Aurkakoa izango litzateke automatikoki bizitzea: Beharrezkoa dena autoa gidatzeko, adibidez, ekintza automatikoak, ez dira hain gomendagarriak geure jarduera aringarrietan. Deshumanizatzeko arriskua dakarte, baita “burn-out”ena ere. Mediku eta pazientearen arteko harremana planteatzea bi pertsonen arteko topaketa bezala. Kontsekuenteak izan, eta haratago ikusi. Matiesek konpartitu zuen gurekin Before I die proiektua, Candy Chang artistak New Orleans-en abiatuta, eta denborarekin mundu mailan zabalduta. Hil arte bizi, azken finean.

Fidel Delgado da huts egiten ez duen beste komunikatzaile bat. Arlo sientifikotik (s-ez) hitz egin zigun. Eta homeostiasiaz, hau da, oreka mantendu ahal izatea jasotako hostia guztiak gora-behera. Umoretik, gonbidatu gintuen eskularru bat ipintzen, eta eskuko atzamar bakoitzean kontzeptu bat: Kontzientzia (konturatzea), erdigunea (erdiratzea), burua (argitasuna), bihotza (konfiantza) eta gorputza (baretasuna). Amaieran, eskularrua kentzean askapen sentsazioa eduki genuen. Eta horxie bera proposatu hiltzear dagoenarentzat eta euren senideentzat, askatzea.

Hemen eta orain bizitzeko tailerrean,  Sevillatik (EAPS La Caixa) etorritako bi psikologo eduki genituen: Laura Merinero-k enpatia somatikoaz hitz egin zidun, eta nerbio-sistema autonomoaren garrantziaz. Ispilu neuronalen kontzeptu interesgarriaz, enpatiaren neurofisiologiaz alegia (Rothschild). Eta honen haritik ariketa bitxi bat: Paziente edo senideraen keinuak edo postura jarrerak imitatu, enpatia erakusteko. Errukiaren fatigaz ohartarazi zigun (gainkarga emozionala, estresa). Eta honen aurrean, gure baitara bueltatzeko gonbitea, meditazioaren bidez. Behin eta berriz aplikatzeko egunerokoan, maila txikian edo handian. Ospitaletik etxera, medikuen bulegotik gaixoaren logelara, plantatik kontsultara… Manuel Pereira, bestela, enpatiaren galgak aipatu zituen: Pazienteak “kutsatu” diguna garbitzeko (baso bat hartu, eskuak garbitu, …). Aurpegiaren masajeak, norberak emanda.

Galizian egonda, mugako lurraldean, Portugalgo presentzia ezinbestekoa zen. Duarte Da Silva, APCPko presidenteak aipatu zuen geurea “Medikuntzaren hippy mugimendua” dela. Lurraldeen artean, bestela, zubiak egiteko premiaz (Rafa Motak Extremadura alean egiten duen moduan). Carlos Centeno eta Atlantes-ko kolaboratzaileak egindako EAPC atlasaren emaitzak komentatu zituen, Portugali dagokionez, burokrazia oztopo nagusien artean. Iragarri zigun lehenengo bi komunitate errukitsuak martxan ipini behar direla, Amadoran eta Porton. Eta beste gonbidapen bat, APCP-ko 2021eko biltzarra Azore uharteetan izango denez….

Onkologikoak ez diren pazienteei buruzko mahaian (“hurrengo erronka”), identifikaziotik (NECPAL, Paliar) planifikaziora pasatzeko aholkatu ziguten. Doluaz eta aurretiazko borondateen garrantziaz. Negu demografikoaz. Eta datu bat: Ospitaleetan batez beste 20 eguneko ingresoak edukitzen dituztela hiltzen arid iren pazienteek. Betiko dikotomiaz (sendatu ala arindu), Zaila denez biak batera planteatzea. Komunikazioaren garrantziaz, eta lotura ondo eraikitzeaz. Hutsune existentzialaz ohartuta, sufrimedutik babesteko isolatzen diren pertsonenaz.

Teknologia berrien arloan, Marisa De la Ricak ponentzia argia ema zigun sare sozialak eta zainketa aringarriei buruzkoa, bera denez AECPAL eta SECPALen arduraduna. Bibilografia apur bat: “Guía práctica para el uso de RRSS en organizaciones sanitarias” (2013). SECPAL-eko on-line formakuntza. Eta lurraldeka ditugun gabeziak, hasteko geurean Arinduz-en.

Arlo zientifikoan, opioideak eta arnasestua jorratu zituen Joaquim Julià-k (ICO Badalona): Ahotik hartutako morfina balekoa izan daitekeela, eta fentaniloak ziur aski ere bai. Jesus Díaz-ek (M. Servet, Zaragoza) datu batzuk eman zizkigun: Hilkortasun orokorra Barne-Medikuntzako unitaeetan %10 ingurukoa dela (UCPetan %70a, UCIetan %55a eta Onkologian %20a). Sedazioa pazienteen erdiarekin erabiltzen dela, zergati nagusiak arnasestua, mina, antsietatea eta delirium direlarik. Sedazioaren hasiera, 9. egunean izaten dela (!), ingresoaren iraupena 11-12 egunekoa izanda. Indukzioa %25ean bakarrik egiten dela. Eta Ramsay %16an soilik jasotzen dela.

Jardunaldia amaitzeko, mahai zoragarri batean egon nintzen (“Ikusezinaren zainketa”). Mar Diéguez gizarte langileak Bartzelonatik “Memora” taldearen 6 urteak berrikusi zituen, komunitatean bakardadea, erritual, balore eta denboraren garrantziaz azpimarratuz, oso gertu komunitate errukitsuen helburuetatik. Mónica Donés erizainak Madrildik, biografia ixtearen inportantzia aipatu zuen, eta espiritualtasunaren errealitateaz lantaldeetan, “goiko botereaz”. Javier Barbero ezagunak indikazioa medikoa dela, baina hautaketa gaixoarena (“indicación/elección”) gogorarazi zigun. Sufrimendu espiritualaren aurrean, zentzua, helburua, transzendentzia, baloreak eta bakea lantzea. Norabide biko prozesu hauek transformatzen gaituela profesionalok. Jasanezinaren aurka dagoela sedazioa, eta bizitza ez dela baore absolutua. Josefa Aguayo pediatrak Sevillatik gaixo perinatalei buruz. Eta, borobiltzeko, goian aipatutako Matías Najún-ek misterioari buruz. Behelainoan ibiltzea onartzeaz, beste dimentsio horretan, ulertzen ez ditugun gauzak, lurralde sakratuak. Akaso misterioak gu zaintzen gaituelako.

Poster erakusketari esker, Gonzalo Plaza psikologoarekin harremanetan ipini ahal izan nintzen, eta Madrilen (Carabanchel) egiten ari direnaz informatu, proiektuka lan egiten dutela (Vic-en bezala), eta orain arte Udaletik eduki duten sostenguaz. Zarautzeko gure esperientzia konpartitu nuen eta pozik gelditu horren aldetik.

Adi egon behar gara harritzeko gaitasuna ez galtzeko, eta bizitzak lantzean behin ematen dizkigun ustekabeetaz gozatzeko.

Isiltasunaz

%A %B %e%q, %Y in Beste terapia batzuk, Bizi gara!, Zarautz Errukitsua

elurralainotuta-8Aurrekoan Patxi del Campo eduki genuen Zarautzen musikoterapia eta bizitzaren amaierari buruz hizketan herriko zinema aretoan, goxo-goxo. Zarautz On elkartearekin batera ZHZk egindako bigarren ekitaldia izan da, zainketa aringarrien munduko egunaren haritik antolatutakoa, iaz bezala. Hitzaldia eta solasaldia gutizia gogoangarriak suertatu ziren, susmatzen genuen moduan. Soinuen eta musikaren garrantziaz jabetuta gaude, neurri batean edo bestean gutariko asko. Nagusiki bisuala den gizarte postmoderno honetan. Baina ez gaude hain eroso isiltasunaren aurrean, eta ariketa horixe proposatu zigun Patxik aurrekoan, hain zuzen ere.

Iaz Eslovenian kobazulo liluragarriak bisitatu genituen: Skocjanske jame. Ikusgarriak bezain entzungarriak. Badago ganbera bat “Murmurioen koba” izena duena, hain zuzen ere gune handi batera iritsi baino lehen dagoena. Bertan, izan ere, bestaldean dagoen esparru zabal haren trumoi moduko zarata entzuten da urrutitik, xuxurla izango balitz bezala. Eta zarata kobazulo haien barrutik igarotzen den ibaiaren burrunba da, zerbait ikaragarria. Kontua da murmurioen koba baino lehen “Isiltasunaren koba” dagoela, metro batzuk lehenago. Ganbera haren barruan ez da ezertxo ere aditzen, saiatuta ere. Ezin imajinatu hurrengo koban topatu duzuna, eta are gutxiago ibai bat eta bere soinua oso gertu daudela.

Isildura topatu dezakegu beraz lurraren barrunbeetan. Baita lurraren azalean ere, elurte on bat dena estaltzen duenean, esate baterako. Paraje bakartietan naturan, edo leku urrunetan gizakiak eraikitako tenplu horietan: Arantzazun, Leiren, Ziortzan, Barrian. Nepalen, Bolivian, Kanbodian, Islandian. Isiltasuna eta espiritualtasuna, berriz ere, elkar loturik. Eternitatearen isiltasuna, ezerezarena, misterioarena, unibertsoarena.

Abiadura moteldu eta adi egotea orain eta hemen daukagunari inguruan. Zarata saihestu eta isildura bilatu. Horra erronka. Gaiak erakarrita, Alain Corbin-ek idatzitako “Histoire du silence” liburura iritsi naiz, gaztelerazko itzulpenera. Pizkundetik gaur egun arte. Isiltasun horretan murgiltzen naiz tarteka ordutik.

 

Denborak aurrera etengabean (2)

%A %B %e%q, %Y in Bizi gara!, Zaintzaileak

dig

Nostalgiak jota, 2.000 pertsona inguru hurbildu ginen irailaren 25ean Euskalduna jauregira, eta beste hainbeste hurrengo egunean. Bi rokero zaharren arteko besarkada ikusteko bakarrik merezi izan zuen. Baita ekarritako gonbidatuengatik ere, bi rokero zaharrek oholtzaren gainean emandakoagatik, bi bertsolariek egindako sarreragatik. Inun baino alaiagoa ez dakit, baina ondo amaitzeko agur ederra izan zen, borobila.

Oroiminetik ere idatzi du Igor Leturia lagunak bere blogean, “Hertzainak dela eta…” postean. “Gure garaiak”, joan direnak, orduko sasoi argilun horiek. Eta gure seme-alaben garai hauek, ulertzen saiatzen gabiltzanak, beste rol batetik (aitarena) begiratzen ditugunak Igorrek eta biok. Urteak badoaz, eta ondo dago konturatzea. Ahal baldin bada estutasunik gabe.

M. aldameneko bizilaguna ere badoa bizitzan aurrera, denon modura zahartzen. 90etara hurbiltzen bera, Igor eta biok 50etara. “Zein gazteak”, pentsatzen du M.-k. “Zein zaharrak”, gure seme-alabek. M.-ari zahardadea ez zaio gustatzen, behin baino gehiagotan esan dit zahartzea zein kontu txarra den,  makaltzea zein tristea den. Eta zein guapoak diren gure seme-alabak, baita Maider eta biok ere.

Gaurko egunkarian arrunt gustura irakurri dut Nerea Ibarzabalek eta Mariñe Arbeok idatzitako artikulua, “Oraindik ez, baina”. Honi guztiari buruz hitz egiten dute, ziklo hauei guztiei buruz. Herenegun seme-alaben aulkiak bultzatzen genituen, etzidamu zeinek bultzatuko ditu geureak? Euren hitzetan:

“Nahi nuke ingurukoak lasai eta ondo zaintzen utziko digun mundu bat, eta hau denok geure arduratzat sentituko dugun egun bat. Baina, antza, oraindik ez.”

 

PD.- M.-k eta biok datorren hilabetean urteak egingo ditugu. “Zu ni baino askoz gazteagoa zara”. “Bai, baina hilabete berekoak gara”. 

Espiritualtasunaz

%A %B %e%q, %Y in Beste terapia batzuk, Bizi gara!, Humanizazioa, Mendian Hil Hirian Hil

ArantzazuGaur Arrasateko ospitalean, Juan Rodríguez lankideak (Familia Medikuntzaren R4 egoiliarra) saio kliniko bikaina eskaini digu “Espiritualtasuna zainketa aringarrietan” izenburupean. Hitz potolo hauek izpiritu asko uxatu ditzaketen arren,  “errukia” berbarekin gertatzen den moduan, gaurkoan bete-beteta egon da aretoa. Eta hori, hasteko, oso pozgarria izan da. Juanek ederto tira egin du SECPALeko espiritualtasun lan-taldeak egindako monografiatik, Enric Benito, Pilar Arranz, Javier Barbero, Ramón Bayés, Javier Barbero, José Carlos Bermejo, Iosu Cabodevilla eta Julio Gómez egileen artean ditugularik.

Espiritualtasuna edo galdera potoloak, bizitzaren misterioa eta heriotzarena. Planetaren sorreraren misterioa (planetaren suntsipenean hainbeste misteriorik ez dago). Bizitzaren esanahia. Nondik gatoz eta nora goaz? Txikitatik egindako galderak, larritasun existentziala sortzen digutenak, baina adinarekin berreskuratzen ditugunak. Are gehiago bizitzaren amaieran egonez gero.

Jaungoikoa hil eta gero, eta Juanek bineta mundiala ekarri digu gaurkoan (Marx, Freud, Nietzsche eta Darwin gangster moduan beltzez jantzita pistola banarekin), noraeza eta hutsaren sentimenduak orokorrak dira. Hortik Ekialdeko tradizioetatik etorritako heldulekuak, yoga, tai-chi, mindfulness, chikung eta abar luzea, kulturalki kristaua izan den gure munduan ondo txertatzen ari direnak. Eta oso lagungarriak izan daitezkeenak bizitzaren amaieran, bakearen eta orekaren bila, zentzuaren xerka. Ongi zabalduta daude zainketa aringarrien profesionalon artean. Ongi etorriak.

Bestela, nire uste ‘harroan’, kristautasunak badauka ehundaka urtetako ondarea oso aprobetxatzeko modukoa dena, boladaz pasata egon arren. Gregoriar kantua esate baterako, mantra modukoa egindakoa eta meditaziorako ezin hobea. Monasterioak eurak zure baitan biltzeko leku moduan, zarata guztietatik at. Etxetik hain gertu dauden aukera horiek guztiak.

Izan ere, eta galdera batekin amaituko naiz, zer d(ir)a sentitzen d(it)uzun hori(ek) Arantzazu bezalako paradisuan?

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer

Skip to toolbar