You are browsing the archive for Bizi gara!.

Heriotza Mexikon

%A %B %e%q, %Y in Antropologia apunteak, Bizi gara!, Dolua, S(u/a)minetik bakera

deathmexicoEgun hauetan Nuria Vega psikologa, tanatologa eta lagun kanariarra Mexiko aldean egon da, Gabonetara begira eta denok ditugun aulki hutsak kontutan hartuta han doluari buruz hizketan. Pixkanaka argazkiak, audioak eta testuak konpartitzen dabil (eskerrik asko Nuria!).

Izan ere, Domu Santu eguna zelan ospatzen duten ikusteko, entzuteko eta sentitzeko modukoa da. Ana María mexikarra hasi da Death Kafeak antolatzen geurean, Portugaleten, eta hango irudiak elkarbanatu ditu egun hauetan ere (eskerrik asko, Ana María). Aurten, eguna Sorian pasatu dut, eta arimen inguruko ikuskizun sotila baina ederra dastatu ahal izan dugun familian (“Festival de las ánimas”). Baina 2001ean Tijuanako hilerrian igaro nuen azaroaren 1a eta, bai, goitik behera merezi izan zuen.

Mexikotik datozkigunak zatiak baino ez dira, norberak interpretatzen dituenak. Herrialde guztietatik jasotzen duguna bezala. Topikoak eta arinkeriak sarritan. Eta sumina tarteka, indarkeria gordina, dolu kolektiboa, samina. Narkoterrorismo kontzeptua ere sortu dute bereziki Kolonbian gertatu zena eta Mexikon urte hauetan gertatzen ari dena definitzeko. Feminizidioak Ciudad Juárez eta DF hirietan, Guerrero, Michoacán, Chihuahua, Jalisco eta Oaxaca estatuetan. Ayotzinapako ikasle desagertuak.

Hemen Jorge Reyes musikari mexikarrak 1986an egindako diskoa arimen omenez, “Comala”.

SECPAL 2019

%A %B %e%q, %Y in Bizi gara!, Onkologikoak ez direnak, Osatzetik Arintzera, Zarautz Errukitsua

SantiagoJardunaldi edo formakuntza guztietan beti ere deskubrimendu edo ustekabe nagusiren bat eduki dezakegu. SECPAL 2019ko jardunaldi hauetan, Santiago de Compostelan, niretzat Matías Najún izan da. Gizona medikua da eta Buen Samaritano hospice-an lan egiten du, Buenos Airesko probintzian. Bere mezuen artean, batekin gelditu naiz bereziki: Harritzeko gaitasuna ez dugula galdu behar, turista zarenean bezala, eta horixe aplikatzea egunerokoan, zeure ospitalean, zeure herrian bertan gauzak begiratu turistaren begietatik. Aurkakoa izango litzateke automatikoki bizitzea: Beharrezkoa dena autoa gidatzeko, adibidez, ekintza automatikoak, ez dira hain gomendagarriak geure jarduera aringarrietan. Deshumanizatzeko arriskua dakarte, baita “burn-out”ena ere. Mediku eta pazientearen arteko harremana planteatzea bi pertsonen arteko topaketa bezala. Kontsekuenteak izan, eta haratago ikusi. Matiesek konpartitu zuen gurekin Before I die proiektua, Candy Chang artistak New Orleans-en abiatuta, eta denborarekin mundu mailan zabalduta. Hil arte bizi, azken finean.

Fidel Delgado da huts egiten ez duen beste komunikatzaile bat. Arlo sientifikotik (s-ez) hitz egin zigun. Eta homeostiasiaz, hau da, oreka mantendu ahal izatea jasotako hostia guztiak gora-behera. Umoretik, gonbidatu gintuen eskularru bat ipintzen, eta eskuko atzamar bakoitzean kontzeptu bat: Kontzientzia (konturatzea), erdigunea (erdiratzea), burua (argitasuna), bihotza (konfiantza) eta gorputza (baretasuna). Amaieran, eskularrua kentzean askapen sentsazioa eduki genuen. Eta horxie bera proposatu hiltzear dagoenarentzat eta euren senideentzat, askatzea.

Hemen eta orain bizitzeko tailerrean,  Sevillatik (EAPS La Caixa) etorritako bi psikologo eduki genituen: Laura Merinero-k enpatia somatikoaz hitz egin zidun, eta nerbio-sistema autonomoaren garrantziaz. Ispilu neuronalen kontzeptu interesgarriaz, enpatiaren neurofisiologiaz alegia (Rothschild). Eta honen haritik ariketa bitxi bat: Paziente edo senideraen keinuak edo postura jarrerak imitatu, enpatia erakusteko. Errukiaren fatigaz ohartarazi zigun (gainkarga emozionala, estresa). Eta honen aurrean, gure baitara bueltatzeko gonbitea, meditazioaren bidez. Behin eta berriz aplikatzeko egunerokoan, maila txikian edo handian. Ospitaletik etxera, medikuen bulegotik gaixoaren logelara, plantatik kontsultara… Manuel Pereira, bestela, enpatiaren galgak aipatu zituen: Pazienteak “kutsatu” diguna garbitzeko (baso bat hartu, eskuak garbitu, …). Aurpegiaren masajeak, norberak emanda.

Galizian egonda, mugako lurraldean, Portugalgo presentzia ezinbestekoa zen. Duarte Da Silva, APCPko presidenteak aipatu zuen geurea “Medikuntzaren hippy mugimendua” dela. Lurraldeen artean, bestela, zubiak egiteko premiaz (Rafa Motak Extremadura alean egiten duen moduan). Carlos Centeno eta Atlantes-ko kolaboratzaileak egindako EAPC atlasaren emaitzak komentatu zituen, Portugali dagokionez, burokrazia oztopo nagusien artean. Iragarri zigun lehenengo bi komunitate errukitsuak martxan ipini behar direla, Amadoran eta Porton. Eta beste gonbidapen bat, APCP-ko 2021eko biltzarra Azore uharteetan izango denez….

Onkologikoak ez diren pazienteei buruzko mahaian (“hurrengo erronka”), identifikaziotik (NECPAL, Paliar) planifikaziora pasatzeko aholkatu ziguten. Doluaz eta aurretiazko borondateen garrantziaz. Negu demografikoaz. Eta datu bat: Ospitaleetan batez beste 20 eguneko ingresoak edukitzen dituztela hiltzen arid iren pazienteek. Betiko dikotomiaz (sendatu ala arindu), Zaila denez biak batera planteatzea. Komunikazioaren garrantziaz, eta lotura ondo eraikitzeaz. Hutsune existentzialaz ohartuta, sufrimedutik babesteko isolatzen diren pertsonenaz.

Teknologia berrien arloan, Marisa De la Ricak ponentzia argia ema zigun sare sozialak eta zainketa aringarriei buruzkoa, bera denez AECPAL eta SECPALen arduraduna. Bibilografia apur bat: “Guía práctica para el uso de RRSS en organizaciones sanitarias” (2013). SECPAL-eko on-line formakuntza. Eta lurraldeka ditugun gabeziak, hasteko geurean Arinduz-en.

Arlo zientifikoan, opioideak eta arnasestua jorratu zituen Joaquim Julià-k (ICO Badalona): Ahotik hartutako morfina balekoa izan daitekeela, eta fentaniloak ziur aski ere bai. Jesus Díaz-ek (M. Servet, Zaragoza) datu batzuk eman zizkigun: Hilkortasun orokorra Barne-Medikuntzako unitaeetan %10 ingurukoa dela (UCPetan %70a, UCIetan %55a eta Onkologian %20a). Sedazioa pazienteen erdiarekin erabiltzen dela, zergati nagusiak arnasestua, mina, antsietatea eta delirium direlarik. Sedazioaren hasiera, 9. egunean izaten dela (!), ingresoaren iraupena 11-12 egunekoa izanda. Indukzioa %25ean bakarrik egiten dela. Eta Ramsay %16an soilik jasotzen dela.

Jardunaldia amaitzeko, mahai zoragarri batean egon nintzen (“Ikusezinaren zainketa”). Mar Diéguez gizarte langileak Bartzelonatik “Memora” taldearen 6 urteak berrikusi zituen, komunitatean bakardadea, erritual, balore eta denboraren garrantziaz azpimarratuz, oso gertu komunitate errukitsuen helburuetatik. Mónica Donés erizainak Madrildik, biografia ixtearen inportantzia aipatu zuen, eta espiritualtasunaren errealitateaz lantaldeetan, “goiko botereaz”. Javier Barbero ezagunak indikazioa medikoa dela, baina hautaketa gaixoarena (“indicación/elección”) gogorarazi zigun. Sufrimendu espiritualaren aurrean, zentzua, helburua, transzendentzia, baloreak eta bakea lantzea. Norabide biko prozesu hauek transformatzen gaituela profesionalok. Jasanezinaren aurka dagoela sedazioa, eta bizitza ez dela baore absolutua. Josefa Aguayo pediatrak Sevillatik gaixo perinatalei buruz. Eta, borobiltzeko, goian aipatutako Matías Najún-ek misterioari buruz. Behelainoan ibiltzea onartzeaz, beste dimentsio horretan, ulertzen ez ditugun gauzak, lurralde sakratuak. Akaso misterioak gu zaintzen gaituelako.

Poster erakusketari esker, Gonzalo Plaza psikologoarekin harremanetan ipini ahal izan nintzen, eta Madrilen (Carabanchel) egiten ari direnaz informatu, proiektuka lan egiten dutela (Vic-en bezala), eta orain arte Udaletik eduki duten sostenguaz. Zarautzeko gure esperientzia konpartitu nuen eta pozik gelditu horren aldetik.

Adi egon behar gara harritzeko gaitasuna ez galtzeko, eta bizitzak lantzean behin ematen dizkigun ustekabeetaz gozatzeko.

Isiltasunaz

%A %B %e%q, %Y in Beste terapia batzuk, Bizi gara!, Zarautz Errukitsua

elurralainotuta-8Aurrekoan Patxi del Campo eduki genuen Zarautzen musikoterapia eta bizitzaren amaierari buruz hizketan herriko zinema aretoan, goxo-goxo. Zarautz On elkartearekin batera ZHZk egindako bigarren ekitaldia izan da, zainketa aringarrien munduko egunaren haritik antolatutakoa, iaz bezala. Hitzaldia eta solasaldia gutizia gogoangarriak suertatu ziren, susmatzen genuen moduan. Soinuen eta musikaren garrantziaz jabetuta gaude, neurri batean edo bestean gutariko asko. Nagusiki bisuala den gizarte postmoderno honetan. Baina ez gaude hain eroso isiltasunaren aurrean, eta ariketa horixe proposatu zigun Patxik aurrekoan, hain zuzen ere.

Iaz Eslovenian kobazulo liluragarriak bisitatu genituen: Skocjanske jame. Ikusgarriak bezain entzungarriak. Badago ganbera bat “Murmurioen koba” izena duena, hain zuzen ere gune handi batera iritsi baino lehen dagoena. Bertan, izan ere, bestaldean dagoen esparru zabal haren trumoi moduko zarata entzuten da urrutitik, xuxurla izango balitz bezala. Eta zarata kobazulo haien barrutik igarotzen den ibaiaren burrunba da, zerbait ikaragarria. Kontua da murmurioen koba baino lehen “Isiltasunaren koba” dagoela, metro batzuk lehenago. Ganbera haren barruan ez da ezertxo ere aditzen, saiatuta ere. Ezin imajinatu hurrengo koban topatu duzuna, eta are gutxiago ibai bat eta bere soinua oso gertu daudela.

Isildura topatu dezakegu beraz lurraren barrunbeetan. Baita lurraren azalean ere, elurte on bat dena estaltzen duenean, esate baterako. Paraje bakartietan naturan, edo leku urrunetan gizakiak eraikitako tenplu horietan: Arantzazun, Leiren, Ziortzan, Barrian. Nepalen, Bolivian, Kanbodian, Islandian. Isiltasuna eta espiritualtasuna, berriz ere, elkar loturik. Eternitatearen isiltasuna, ezerezarena, misterioarena, unibertsoarena.

Abiadura moteldu eta adi egotea orain eta hemen daukagunari inguruan. Zarata saihestu eta isildura bilatu. Horra erronka. Gaiak erakarrita, Alain Corbin-ek idatzitako “Histoire du silence” liburura iritsi naiz, gaztelerazko itzulpenera. Pizkundetik gaur egun arte. Isiltasun horretan murgiltzen naiz tarteka ordutik.

 

Denborak aurrera etengabean (2)

%A %B %e%q, %Y in Bizi gara!, Zaintzaileak

dig

Nostalgiak jota, 2.000 pertsona inguru hurbildu ginen irailaren 25ean Euskalduna jauregira, eta beste hainbeste hurrengo egunean. Bi rokero zaharren arteko besarkada ikusteko bakarrik merezi izan zuen. Baita ekarritako gonbidatuengatik ere, bi rokero zaharrek oholtzaren gainean emandakoagatik, bi bertsolariek egindako sarreragatik. Inun baino alaiagoa ez dakit, baina ondo amaitzeko agur ederra izan zen, borobila.

Oroiminetik ere idatzi du Igor Leturia lagunak bere blogean, “Hertzainak dela eta…” postean. “Gure garaiak”, joan direnak, orduko sasoi argilun horiek. Eta gure seme-alaben garai hauek, ulertzen saiatzen gabiltzanak, beste rol batetik (aitarena) begiratzen ditugunak Igorrek eta biok. Urteak badoaz, eta ondo dago konturatzea. Ahal baldin bada estutasunik gabe.

M. aldameneko bizilaguna ere badoa bizitzan aurrera, denon modura zahartzen. 90etara hurbiltzen bera, Igor eta biok 50etara. “Zein gazteak”, pentsatzen du M.-k. “Zein zaharrak”, gure seme-alabek. M.-ari zahardadea ez zaio gustatzen, behin baino gehiagotan esan dit zahartzea zein kontu txarra den,  makaltzea zein tristea den. Eta zein guapoak diren gure seme-alabak, baita Maider eta biok ere.

Gaurko egunkarian arrunt gustura irakurri dut Nerea Ibarzabalek eta Mariñe Arbeok idatzitako artikulua, “Oraindik ez, baina”. Honi guztiari buruz hitz egiten dute, ziklo hauei guztiei buruz. Herenegun seme-alaben aulkiak bultzatzen genituen, etzidamu zeinek bultzatuko ditu geureak? Euren hitzetan:

“Nahi nuke ingurukoak lasai eta ondo zaintzen utziko digun mundu bat, eta hau denok geure arduratzat sentituko dugun egun bat. Baina, antza, oraindik ez.”

 

PD.- M.-k eta biok datorren hilabetean urteak egingo ditugu. “Zu ni baino askoz gazteagoa zara”. “Bai, baina hilabete berekoak gara”. 

Espiritualtasunaz

%A %B %e%q, %Y in Beste terapia batzuk, Bizi gara!, Humanizazioa, Mendian

ArantzazuGaur Arrasateko ospitalean, Juan Rodríguez lankideak (Familia Medikuntzaren R4 egoiliarra) saio kliniko bikaina eskaini digu “Espiritualtasuna zainketa aringarrietan” izenburupean. Hitz potolo hauek izpiritu asko uxatu ditzaketen arren,  “errukia” berbarekin gertatzen den moduan, gaurkoan bete-beteta egon da aretoa. Eta hori, hasteko, oso pozgarria izan da. Juanek ederto tira egin du SECPALeko espiritualtasun lan-taldeak egindako monografiatik, Enric Benito, Pilar Arranz, Javier Barbero, Ramón Bayés, Javier Barbero, José Carlos Bermejo, Iosu Cabodevilla eta Julio Gómez egileen artean ditugularik.

Espiritualtasuna edo galdera potoloak, bizitzaren misterioa eta heriotzarena. Planetaren sorreraren misterioa (planetaren suntsipenean hainbeste misteriorik ez dago). Bizitzaren esanahia. Nondik gatoz eta nora goaz? Txikitatik egindako galderak, larritasun existentziala sortzen digutenak, baina adinarekin berreskuratzen ditugunak. Are gehiago bizitzaren amaieran egonez gero.

Jaungoikoa hil eta gero, eta Juanek bineta mundiala ekarri digu gaurkoan (Marx, Freud, Nietzsche eta Darwin gangster moduan beltzez jantzita pistola banarekin), noraeza eta hutsaren sentimenduak orokorrak dira. Hortik Ekialdeko tradizioetatik etorritako heldulekuak, yoga, tai-chi, mindfulness, chikung eta abar luzea, kulturalki kristaua izan den gure munduan ondo txertatzen ari direnak. Eta oso lagungarriak izan daitezkeenak bizitzaren amaieran, bakearen eta orekaren bila, zentzuaren xerka. Ongi zabalduta daude zainketa aringarrien profesionalon artean. Ongi etorriak.

Bestela, nire uste ‘harroan’, kristautasunak badauka ehundaka urtetako ondarea oso aprobetxatzeko modukoa dena, boladaz pasata egon arren. Gregoriar kantua esate baterako, mantra modukoa egindakoa eta meditaziorako ezin hobea. Monasterioak eurak zure baitan biltzeko leku moduan, zarata guztietatik at. Etxetik hain gertu dauden aukera horiek guztiak.

Izan ere, eta galdera batekin amaituko naiz, zer d(ir)a sentitzen d(it)uzun hori(ek) Arantzazu bezalako paradisuan?

Arrano buruzuria

%A %B %e%q, %Y in Bizi gara!, Onkologikoak, Zaintzaileak, Zarautz Errukitsua

BaldEagleIngelesezko izena gora-behera, ez da arrano burusoila, buruzuria baino. Ipar Amerikako hegazti harrapari hau arrantzalea da nagusiki eta, desagertzeko arriskuan egon bada ere, haren presentzia egonkortu egin da Alaskan, Kanadan, Quebecen eta AEBetan.

Biziminaz zoritxarraren aurrean idatzi nuen duela 4 hilabete, abenduaren hondarretan ezagutu nuen bizilagunaren istorioak txundituta. Hitz jokoa eginez gero, “bald eagle”-tik “bold eagle”-ra pasa gaitezke. Burusoila. Ausarta. Kementsua. Natura sendagaia izan daitekeela gogorarazten digun artikuluan, Felix Zubiak aipatzen zuen oinarrizko puntua: Gizakiok ondo sentitzen gara naturan animaliak garelako finean.

Animaliak. Arranoak. Arrainak. Basoan, itsasoan edo lurraren barrunbeetan. Bizilagun buruzuriak. Herri zaintzailea, errukitsua, gupidakorra. Zarauzko geure ekimenak urtebetea egin du, urtebete bizitzaren amaieraren gaia gizarteratzen.

Zeuri dedikatuta, J.

 

Info+: Diario Vascon eta Erlo Telebistan.

 

Uhinez uhin

%A %B %e%q, %Y in Aulki Hutsak, Bizi gara!, Dolua, S(u/a)minetik bakera, Zarautz Errukitsua

Zarautz Olatuak Barnealdeko itsaso batean hasi da azken 10 egun hauetako ibilbide eder hau, olaturik gabeko Urkulun. Urtegiaren inguruan, herrietako kanposantu ahaztuak ditugu, lur gainean dagenak eta akaso urperatuta daudenak. Aretxabaletako hilerria  bestela, Gipuzkoako zazpi ederrenen artean sartu dituzte, leiho erromaniko bitxia dela-eta, Apotzagako kanposantu eskoriatzar zirkularrarekin batera. Herriko plaza nagusian, eguna ondo amaitzeko, arimadun hitzaldi horietako bat ikus-entzuteko (eta sentitzeko) plazerra eduki nuen, “Hileta zibilak eta dolua” izenburuarekin eta Eider Otxoa bidelagunak eta Beñat Zubizarreta txelojoleak eskainia. Sortu zen magia horretatik, “Amama” (Asier Altuna) pelikularen pasarte horretara iritsi ginen, hileta zibilarena, Mursegok txeloa jotzen duena. Hilerrietatik urrun.

≈≈Maiatzaren 7a≈≈ 

Barnealdetik jarraituz iparralderuntz, kostaldetik gertu dagoeneko, Santa Engraziako baselizaraino ere heldu ginen, inguruko haran sakonak, mendiezagunak eta itsasoa bera ikusiz. Beste Eider batek, Zuriarrain, eta Arantza Aizpurua lagunek antolatu zuten saio bat, “Aulki Hutsak”-en proiekzioa eta solasaldia izan behar zena, baina Death Cafe moldatu eta atipiko bihurtu genuena. Aizarnan arratsalde hartan gure artean Joxe Arregi teologo ezaguna eduki genuen. Eta jorratutako kontu mamitsuen artean, niri bereziki erakartzen nauen bat konpartitu genuen: Heriotzaren kanala eta erditzearena, heriotzarako prestatzen diguten emaginei buruz. Eta bizitzaren hasiera eta amaieraren arteko lotura horiei buruz, testu bat (eskerrik asko, Basi):

“De manera similar al proceso del parto, hablar de qué esperar durante la agonía o entender que el proceso es predecible y, por lo general, indoloro, supone un consuelo y un sostén para los moribundos y sus seres queridos”

≈≈Maiatzaren 10a≈≈

Kostaldera ailegatuta, azkenean, Modelo zinema aretoan sartu ginen. Literaturia 2019-k zabaldu zizkigun tenpluaren ateak Ana Galarraga, Imanol Epelde, Mudoh eta Patxi Lurrari. 4tik 3 Zarauzko bizilagunak “S(u/a)minetik bakera”-ren lantaldean. Arrasateko estreinaldian gertatu zen bezala, publikoaren artean egon zen protagonisten minarekin konektatu ahal izan zuena, ideologia kidetasunetik baino bestelako dolu mota batetik abiatuta eta enpatia (eta erruki) horietatik. Zehazki dolu perinatal banatik gertatu ziren konexio horiek, lehen aipatutako Eider Otxoa Arrasateko emanaldian, eta Miren Rosekin Zarauzkoan.  “Zu naiz, ni zara”. Zaila da halabaina jendea erakartzea proposamen hauetara, suminez eta saminez bizi dute jende dexentek oraindik prozesu hau, bakera iritsi ezinda. SB bera akaso bisetan sartuko da laster, gure onenak emanda (AH bigarren gaztaroan dagoen bitartean). “Azken finean gizaki hutsak gara”.

≈≈Maiatzaren 12a≈≈

Azken aurreko uhinak Sabatore Mitxelena Ikastola-ra eraman gintuen. Eneritz Garmendia, Miriam Mendoza eta lehen aipatutako Miren Ros-ek antolatuta, ZHZ gure ekimen errukitsuarekin batera, “Heriotza bizi” solasaldian bizipen pertsonalak trukatu genituen, bihotzetik bihotzera, eta sare ederra josi genuen denon artean. Zerbaitekin gelditzen baldin banaiz bereziki konpartitutakoaren artean, bizitzaren amaieran ere edertasuna topatu dezakegula, baldintza batzuetan. Bai eta alaitasuna eta bizipoza ere. Bejondeigula!

≈≈Maiatzaren 14a≈≈

Azken olatuak Hondarribira eraman nau. Zainketa aringarriak eta egoera bereziak (dementziadunak, gaixo psikiatrikoak, garun paralisia dutenak, bazterketa egoeretan daudenak) eta gaixo pediatrikoak uztartu dituen jardunaldia izan da. Nerea Erkiagarekin joan naiz, proiektu ederra esku artean duen emakumea da. Gaur mamuei aurre egiteko kemena mantentzen lagundu dit. Eta esaldi bat oparitu: “Bizidunok begiak ixten dizkiegu hildakoei. Hildakoek bizidunoi begiak zabaltzen dizkigute”.

Gaur Pello semeak 13 urte egiten ditu, beste urte bat. Beste uhin bat.

≈≈Maiatzaren 16a≈≈

Gizonok ere

%A %B %e%q, %Y in Antropologia apunteak, Bizi gara!, Zarautz Errukitsua

HrastovljeUmeak, adinekoak, aberatsak, eskaleak, sendagileak, elizgizonak… Horiek denak agertzen dira heriotzarekin dantzan Hrastovljeko eliza bikainaren freskoetan (argazkian), Esloveniako hego-mendebaldean daudenak eta aurreko udan familian ikusteko plazerra eduki nuena.

Arteetan heriotza. Esparru interesgarri hau jasota dago San Telmo Museoaren erakusketan, aipatu genuena atzoko Death Cafean Zarautzen. Herrian egindako hamargarren edizioa izan da, hasi gara gainera “Zarautz Herri Zaintzailea” ekimenaren lehenbiziko urtebetetzea ospatzen. Eta atzoko edizioa berezi-berezia izan da: Batetik, izan da euskara hutsean egindako lehenengoa, bejondeigula. Eta bestetik partaide guzti-guztiak gizonezkoak izan garelako, “lege natural” ez idatzitakoei aurre egiten.

Izan ere, Toka gizon elkarteak aurten antolatutako ikastaroan piztu zen ideia, eta erantzun ederra eduki du. Hamaika gizon topatu taberna batean, eta futbolaz ez baizik eta heriotzaz, doluaz, zahartzeaz, gaixotzeaz eta hauskorra izateaz berbetan gustura ibili ginen. Oso gustura. Egia da atzo bildu ginen koadrilak ez ditugula gizon tipikoen arketipoak betetzen. Egia da argi daukagula barneko kontuak orokorrean eta zehazki hauek kanporatu behar ditugula, oso osasuntsua dela ikasten ari gara. Badakigu ohiko txikiteroak nekez etorriko direla gurera.

Baina plazer hutsa izan da atzokoa. Jakinmina ere piztu dugula esan dezakegu. Nahi badugu, ahal dugu,

Dolua eta adikzioa

%A %B %e%q, %Y in Bizi gara!, Dolua

ollarganBizitza den trenbide honetan, geltoki pare bat bisitatu nituen objetorea izan nintzenean. Soldaduzkaren ordez prestazio soziala egin nuenean; Lehenengoa Collado Mediano izan zen, Madrilgo Guadarramako mendilerroan. Bertan zegoen “Proyecto Hombre”-k kudeatzen zuen pisu bat, dozena bat gizonezkorekin, heroinaren menpekotasuna gainditzeko hor bizi zirenak. Bigarrena, Ollargan auzoa (argazkian) zen, Arrigorriaga eta Bilbo artean. “Etorkintza” programa jarraitzen zuten bertakoek, arautegi hain zurrunari jarraitu behar ez ziotenak, PHrekin konparatuta.1995eta ’96 urteak ziren. Pasa den mendean.

Pasa den astean, trenak Amara auzora eraman ninduen, Agipad elkarteak gonbidatuta, Donostira. 20 urte atzera egitea bezalakoa izan zen, atzean utzitako tren geltoki horietara itzultzea legez. Dolu eta adikzioaz hitz egin genuen, dolua nolakoa izaten den gizonezkoengan (drogazale gehienak gizonak direnez). Nola erantzuten dugun sarriagotan isolamendutik, inkomunikaziotik, drogen abusuetatik, portaera arriskutsuetatik. Drogek doluak ekartzen dituzte, heriotzarekin lotutakoak ala ez. Eta doluek drogen kontsumoa areagotu.

Hitz egin genuen halaber heldulekuei buruz, mendiaz, lagun onez, entzutearen garrantziaz, isiltasun tarteen garrantziaz. Eta hitz egin nien muturreko alpinismoaren ajeei buruz, behin eta berriz arriskuaren aurrean egoteko adikzio moduko horretaz, sarritan heriotzan amaitzen dena. Beste muturreko kirol batzuetan ere gertatzen dena.

Artikulu interesgarri hau topatu nuen Interneten eta eurekin konpartitu: “Tres duelos en la adicción”. Bibliografia apur bat ere eman nien (E. Kübler-Ross, A. Payàs). Filmografia ere bai  (“27 horas”, “Leaving Las Vegas”, “In a better world”, “Remontando el vuelo”, “Aulki hutsak”).

Ez du axola hainbeste nondik etortzen zaren, baizik eta zein norabiderantz zoazen. (JL Carod-Rovira).

 

PD.- “Heroinaren hondotik” (Ur Handitan): https://www.eitb.tv/eu/bideoa/ur-handitan-4-denboraldia/6266/151369/heroinaren-hondotik/

 

 

Zoritxarraren aurrean bizimina

%A %B %e%q, %Y in Aulki Hutsak, Bizi gara!, Zarautz Errukitsua

borealMinbiziaren aurkako egunak ospatzen ari gara aste bizi honetan, AECCk bikain aukeratutako arlo psikoemozionaletik begiratuta. Dolua barne, geu guztion aulki hutsak ahaztu barik. Minbiziaren aurrean, bizimina…

“Abentura eten da, gogoa ez”: Arreta harrapatu dit gaurko egunkariaren artikulu batek, izenburu horrekin. Kanadako iparraldean ibili da Euskal Herriko iparraldetar bikote abenturazale bat, azken 4 hilabete hauetan. Aurkako klima-baldintzak direla-eta, “Boreal espedizioa” eten egin behar dute Paxkal Elgart eta Xiril Alvarezek, hurrengo egitasmorako gogoa pizturik. Erresilientzia. Burura etorri zait “Biziminez” dokumentala, Pablo Dendaluzek egindakoa eta duela pare bat urte hemen Modelo zineman ikus-entzundakoa. Josu Iztueta abenturazalea bertan aretoan egon zen, protagonistetako bat. Antxon Arza da dokumentalaren bigarren protagonista, gurpildun aulkian dabilen abenturazalea, hamaika lekutan ibilitakoa zoritxarreko istripua eduki baino lehen. Galera funtzionalaz, seme batengatiko doluaz, umoreaz, tristuraz, biziminaz… Eta biziminetik iritsi naiz berriro Hector Prieto atxabaltarrarengana, zoritxarreko gaixotasun degeneratiboaren aurrean horixe erakutsi zuena, bizimina eta erresilientzia itzela, duela urte bat eta erdi hil zen arte.

Gabon hauetan, bestela, pertsona aparta bat ezagutzeko zoriona eduki dut. Abenturazalea, bertsozalea, bizizalea, surfzalea, mendizalea. Erresilientzia gizaki batean gorpuztuta, zoritxarraren aurrean eta, orain, minbiziaren aurrean. Aste hauek intentsitate handikoak izaten ari dira, bere etxeko ateak eskuzabaltasunez zabaldu zizkidanetik. Berak eta bere ingurukoek, sare aparta hori ere. Aste honetako post hau berari dedikatu nahi diot. Bihotzez.

 

 

 

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer

Skip to toolbar