You are browsing the archive for Humanizazioa.

Berriketan Lazkaon

%A %B %e%q, %Y in Aulki Hutsak, Dolua, Humanizazioa

AH Lazkao2Aste honetan, Goierri aldean, ekin diote ziklo mamitsu bati: Heriotza, dolua, galerak, duintasunari buruzkoa. Gerriko Kultur Elkarteak antolaturik, datorren astean Felix Zubia zarauztarrak jardungo du. Euskara jende gutxi egongo da Felix ezagutzen ez duenik, mediku intentsibista, humanista, bertsolaria, hamaika saltsatan ibilitakoa. Aurtengo OEE 2018an, komunikazioari buruz aritu ginelarik, Felix dabilen Euskadi Irratiaren saioaren nondik norakoak ekarri genituen. Halaber, Felixek heldu izan dio tradizio paliatibistari, non eta zainketa intentsiboen munduan, HUCI mugimenduaren ildotik bete-betean.

Itxaro Ttiklik beasaindarra bestela bi aste barru sartuko da Lazkaoko ziklo honetan. “Gurasoei gutuna” liburuan jaso ditu hainbat testu, dolua lantzen laguntzen dutenak, umeekin gaia jorratzeko tresna ederrak direnak. Itxaro “osatzaile zaurituaren” hamaikagarren adibidea da, jasandako mina besteendako laguntza bihurtu duena. Azkenik, Maddi Zubeldia lapurtarrak “Oroitzen naizeno” antzezlana eskainiko du urriko azken astean Bernadette Iratzokirekin batera. Maddi aurtengo Literaturian ikus-entzun nuen dementzia eta galeren inguruko saio bikainean. Beste ikuspuntu osagarri bat eta behar-beharrezkoa.

Zikloaren hasieran, bitartean, “Aulki Hutsak” konpartitu dugu aste honetan. Udaletxeko batzar aretoa 40 bat pertsonek ia-ia bete zuten, giro goxoan, eta solasaldian gustura baino gusturago ibili ginen. Tartean Iztuetako lagunak, Itxaro Ttiklik bera eta osasungileren bat edo beste. Iban Toledo ordiziarra emanaldira etortzekotan egon zen, baina azkenean ezin. Iban izan zen kameralari, errealizadore eta editorea gure dokumentalean. Orain dela ia 5 urte estreinatu genuen, eta pozgarria da nabaritzea bihotz gehiagotara iristen dela. Asteburu honetan, gainera, Erronkari herrian egon naiz familiarekin, eta Amparo Viñuales bertako erizaina topatu dugu. Berak antolatu zuen AH-en proiekzio bat duela 3 urte sasoi honetan, udaletxeko batzar aretoa ia-ia beterik zegoelarik.

PD.- Argazkian, Joxepa Madariagarekin joan den asteazkenean. Esker mila berari eta Gerrikoko taldekide guztiei!

Info+: “Ezkutuko minari hizketan” (Gipuzkoako Hitza).

Errukiz eta irrikaz

%A %B %e%q, %Y in Beste terapia batzuk, Humanizazioa, Onkologikoak, Onkologikoak ez direnak, Osatzetik Arintzera

BatzordeAntolatzaileaSECPAL2018Ez gaude denok argazkian, baina gauden denok bagara SECPAL 2018ko batzorde antolatzailearen kideak. Aurreko post batean komnetatzen nuen zein esperientzia ederra izan diren biltzarraren aurreko asteak eta antolatutako kultura ekitaldiak eta bestelako jarduerak. Bada kongresoa bera ere disfrutatzekoa izan da.

Hasten baldin bazara musikoterapiaren ikastaro on batekin, Patxi del Camporekin. Segitzen baldin baduzu Eduardo Brueraren ongi etorriko hitzaldiaren, hasierako euskarazko hitz haiekin Bruce Springsteenen moduan, ganoraz, ez “gabon” edo “kaixo” herabe soilekin. Ederra forman eta edukian, betiko moduan, ezinbesteko ezaugarriarekin batera: umorea.

Arinduz.

Jarraitzen baldin baduzu kooperazioari buruzko mahai inguru batekin, Arinduz 2017ko hariari jarraituz, Liliana de Lima eta Tania Pastranaren eskutik, Latinamerika Europa jauregira ekarrita. Geroago osatzen baduzu hiri errukitsuen inguruko mahai inguru eder batekin, Silvia Librada, Xavier Gómez-Batiste eta Patxi del Camporekin. Kateatzen baldin baduzu Phil Larkinen hitzaldiarekin, gure esparruan erizainek duten protagonismoa azpimarratu zuena. Borobiltzen baldin baduzu zainketa intentsiboak eta aringarriak ederki lotzen zituen mahai inguruarekin. Eta azkenik errematatzen baldin baduzu Rafa Motaren “Metamorfosia” dokumentalarekin eta ZAetan boluntarioek egiten duten lanari buruzko hitzaldiarekin.

Errukiz.

Gehitzen baldin badiezu Famobilen Clickekin egindako diorama bat, bizitzaren azken fasearen tarteak ondo deskribatzen zituena. Gasteiz Big Band-en ostiraleko kontzertu zoragarria. Leku askotako lankide eta lagunekin izandako topaketak. Eta, biltzarretik kanpo bada ere, Baskoniaren arrakasta saskibaloiaren ligan.

Irrikaz.

 

 

Komunikazioa-Inkomunikazioa

%A %B %e%q, %Y in Humanizazioa, Onkologikoak ez direnak, Osatzetik Arintzera

apostoles-arantzazuOstegunetik atzo arte, gai zentral hau hartuta, ehun bat osasungile komunikatzen ibili gara Arantzazuko paradisuan, Osasungoa Euskalduntzeko Erakundeak antolatutako 28. biltzarrean. 2010ean egin bezala, Arantzazuko bidegurutze geografikoa aukeratu dugu egoitza moduan, eta horrekin ere asmatu dugula badirudi. Egitaraua ondo hornituta, luzaroan pozik egoteko moduan gelditu garela esango nuke. Urtean behin lankide (eta lagun) batzuk topatzeko, lanean jarraitzeko akuilu moduan, jende berria ezagutzeko, ezagutza konpartitzeko gune hau finkatzen joan gara ia 30 urte hauetan. Bejondeigula.

Ertz asko dauka (in)komunikazioak, eta zabaltasun horren ikuspuntu batzuk jaso ahal izan ditugu egun hauetan. Horien guztien artean bizitzaren amaieraren inguruan. Heriotzaren inguruko beldurrak ezarritako isiltasun konspirazioaz. Itoaldi existentzialak bultzatutako blokeoaz. Izan ere, heriotza horma ala atea da? Minez eta hutsuneetaz. Duintasunak eraikitako biografietaz. Maitasunez egindako zainketetaz. Errukiak ekarritako bakeaz. Isiltasunaren garrantziaz. Betetasunaz. Humanitateaz hitz batean.

Minbiziatik haratago, badaude onkologikoak ez diren gaixo hauek, gaizki lo egiten dutenak arnasestuagatik ez ezik kezkengatik eta burutazioengatik ere. Aldartea aztertzen ez diegunak. Pseudomonas karkaxean bilatu bai, eta buru belarri tratatzen saiatu ere bai. Psikea, ordea, zenbatetan hartzen dugu kontutan? Ps-z hasten dira bi hitzak, baina faktoreen orekatik urrun gaude. Bronkitiko kronikoekin morfina (eta inkluso bentzodiazepinak) erabiltzeari beldurra kentzen hasiak gara. Falta zaigu bronkopatekin (kardiopatekin, nefropatekin, hepatopatekin…) eta euren senideekin gai nagusiei buruz gehiago hitz egitea. Galdera potoloei buruz.

Hausnarketa hauek egiteko, Oñatiko paraje hauek erabat egokiak dira, eta zorte ikaragarria daukagu hain gertu edukita. Oteizaren apostoluen artean bezala, ondo konektatzen, idazten, isilarazten, komunikatzen saiatzen, isiltzen, abesten, keinuak egiten edo elkarri irakurtzen jarraituko dugu.

Gasteiz errukitsua

%A %B %e%q, %Y in Aulki Hutsak, Bizi gara!, Humanizazioa, Osatzetik Arintzera, S(u/a)minetik bakera

gasteizerrukitsuaHiri berdea, hiri zaharra, hiri jazz zalea, hiri saskibaloi zalea, hiri gupidakorra, hiri berria, hiriburua. Aurten SECPAL 2018 nazioarteko zainketa aringarrien biltzarra Gasteizen antolatzen ari dira (gara), Europa jauregian, ekainaren 7tik 9ra.

Mila inguru osasun profesional bildu baino lehen, Gasteizko hiritarrei begira hainbat ekitaldi antolatzen ari dira (gara) hirian zehar, baita hiru probintzietako beste udalerri batzuetan ere. Maiatz honetan zehar, hiria bete-betean izaerarik errukitsuena hartzen ari da. Lehenengo urratsa Zine Foruma izan da, lau pelikula lau astetan, Florida zinema areto zentrikoetan: “Aulki Hutsak” gurea, “Arrugas“, “Wit” eta “Los Demás Días“, hurrenkera honetan. Hauekin batera, poesia (“Poetas en mayo“),  antzerkia (“El sendero de las emociones“) eta elkarrizketa (“Mendian hil, hirian hil. Jorge Nagorerekin solasean”). “Vivir con Voz Propia” ekimena dago ekitaldi hauen gehien-gehien atzean. Eta borobiltzeko, maiatzaren 29an Death Cafe masiboa antolatu dute Gasteizko toki batean baino gehiagotan, baita Getxon, Orion, Donostian, Arrasaten eta Zarautzen ere.

Eta amaitzeko, errukiaren esanahiarekin bat egiten duen bestelako emanaldi bat antolatu dute (dugu) beste kontestu batean Oihaneder zentroan, hiriko erdigunean. Maiatzaren 20an, 19:00etan, plazer baduzue: “S(u/a)minetik bakera”. Koldo gasteiztarra eta Naia zeanuritarraren eskutik, Mudoh-ren musikarekin. Doluaren bideekin bat egiten duen obra eszenikoa, indarkeriak eragindako heriotzekin, bestearen begiradarekin. Martxoaren 3ko bost eraildakoen, Fernando Buesaren eta gainontzeko 37 biktima gazteiztarren hutsuneekin. Iñaki Etxaberen eta Isaias Carrasco arrasatearren aulki hutsekin.

Gutunak gazte musulman bati

%A %B %e%q, %Y in Humanizazioa, Literaturan, S(u/a)minetik bakera

OmarGhobashOmar Ghobash ez da odol garbiko hiritarra, erdi arabiarra erdi errusiarra. “Betiko hiritarrak” (bilbotarrak, gasteiztarrak, …) ez bezala, amaren aldetik amona bilbotarra, amaren aldetik aitona bilbotarra, aitaren aldetik amona bilbotarra, aitaren aldetik amona bilbotarra, ama bilbotarra, aita bilbotarra eta seme-alaba bilbotarrak.

Abantaila horrekin idatzi dizkio egileak Saif semeari gutunak, liburu batean bildu dituenak. Aita baten maitasunaz, errukiaz, errespetuz, argitasunaz. Islam eta inguruko hainbat osagai aztertzen ditu semearentzat. Biolentziaz eta azken urteotako eraso islamista lazgarrietaz sakon hausnartzen du semeari begira.

Eta beste abantaila batekin hitz egiten dio Saif semeari. Saif aita txikitan erahilda galdu duen baten “abantailarekin”, urte luzeetan egindako doluaren bizipen samingarritik. Jatorri politiko-erlijiosoa duen biolentzia pairatu duen umezurtz heldu baten eskutik idatzita.

Oso liburu gomendagarria (“Letters to a Young Muslim”).

 

 

Gupida

%A %B %e%q, %Y in Humanizazioa, S(u/a)minetik bakera

101517-05-Mindfulness-Love-CompassionSinestarazi nahi gaituzte mina norabide bakarrean doala, emailearengandik hartzailearengana. Samina eragiten duenak ez duela horrelakorik jasotzen eta, gertatuz gero, justizia kontua dela. Biktimak eta borreroak, eta ez aldendu eskema horretatik milimetro bat bera ere ez. Sumina sentitzeko zilegitasuna dute batzuk. Besteekin gupidarik gabe jokatu behar da. Horixe da legea eta beti horrela izango da, mundua den bitartean. Etsaiari ezta urik ere.

Arrazoia dauka Enbeitatarrak, emozionalki paralizatuta gaude, erabat blokeaturik enpatiarako. Eta kasu hauetan, hoberena arnasketa ariketa bat egitea da:

Arnasa hartu, eta ekuazio posible guztiak lotzeari ekin diot: nik min egin dizut, zuk min egin didazu, hark min egin dit, nik min egin diot, egin dizuegu, egin diozu, egin diguzu, egin die, egin dizue, egin digute… eta horrela infinitura arte. Baina hain zaila ote da bestearen lekuan jartzea?
Onintza Enbeita (Paralisi emozionala, II)
Arreta hartu didate, bestela, beste hitz hauek:
Herritar baino ez dugu izan nahi, preso ohi izateari utzita
IRAko preso ohi batenak dira, Michael Culberten berbak. Irlandan eta Erresuma Batuan gutxieneko errukia egongo da inoiz horrelakorik gertatzeko? 25.000 preso ohi omen daude. Eta borrero izateari zelan uzten zaio? Zer egin barkamena eskatu bai baina bueltan jasotzen ez duzunean? Esaten dute urrikalmenduarekin hasten dela enpatia. Beharrezko urrats asko beraz ibilbide luzean.
Biktimak ere utzi behar dio neurri batean biktima izateari, eta umezurtzak umezurtz izateari, ibilbide luze horretan aurrera egin ahal izateko.

Hiri errukitsuak

%A %B %e%q, %Y in Aulki Hutsak, Bizi gara!, Humanizazioa

portuzaharraNaomi Hasson itsasoz bestaldetik itzuli da zorionez, geldirik egoteko ez, bestela garena ez ginateke izango.  Getxo Zurekin  martxan dago, besteak beste. Hiri eta ekimen gupidatsuen artean sartu da beraz itsasadar ondoko udalerria, EHko seigarren populatuena dena. Gasteiz eta Iruñearekin batera sartu da sare interesgarri honetan, zerrendan Badajoz, Sevilla, Derry, Limerick, Buenos Aires, Bogotá edo Medellín ere daudelarik.

Ostegunean Algortan egon nintzen geure Aulki Hutsekin Naomik gonbidatuta, Getxo Zurekin ekimenetik. Portu Zaharra oinez berriro bisitatu, begiratokitik Abrako kresala bizia usaindu eta itsas handiko ikuspegia zoragarria zen. Villamonteko aretora ez zen jende asko gerturatu, baina kalitatea ona izan zen. Aurpegi ezagunak eta ezagunak ez zirenak, solasaldi mamitsua. 4 urte pasa eta gero oraindik disfrutatu ahal izatea gauza handia da. Solasaldi bakoitzean ikuspuntu desberdinen bat harrapatzea, bizipen diferenteren bat, bizi gara!

Amaitzeko, duela 4 urte pasako oroitzapen bat burura etorri zait, guztiz harira datorrena: Azken ukituak ematen ari ginen dokumentalari, eta printzipioz oso atsegina ez zen tramite bat egin behar nuen. Xabier Leteren poema bat (“Otoitza”) erabili nahi genuen AH-en, eta “Elkar” argitaletxearen bidez iritsi nintzen Leteren egile eskubideak zituen pertsonarengana. Telefonoz hitz egin nuen berarekin, Toledon negoen momentu hartan, kongresu batean. Eta tramite delikatua zena, ez genekienez diru kontuekin zelan ibiliko ginen, elkarrizketa erabat atsegin bihurtu zen. Joxan Artzek poema hura erabiltzeko baimena ez ezik, bere “bedeinkapen guztiak” eman zizkidan oraindik gauzatu gabe zegoen proiekturako.

Energia hura oraindik ere bere lana egiten ari da, Joxan. Esker mila.

Aitzindariak

%A %B %e%q, %Y in Humanizazioa, S(u/a)minetik bakera

2015-11-10, Errenteria. Memoriaren Eguna.1956 geroztik biktimen dokumentua aurkeztu dute. Alderi guztiak  eta bi aldeko biktimeek parte hartu dute. 10-11-2015, Errenteria. Día de la Memoria: presentación del documento sobre víctimas en la localidad desde 1956. Han tomado parte representantes de todos los partidos políticos y de víctimas de las dos partes. Txema Herzog ex concejal PP en Orereta saluda a Miguel Buen ex alcalde de Orereta por el PSOE junto a Julen Menoza actual alcalde de Orereta de EHBildu

Askorentzat Errenteriakoa ustekabea izan da, baina ez dago kasualitaterik. Gauza handiak ez dira sortzen gauetik goizera. Sukaldean prestatzen dira emeki, bor-bor egosten dira lapikoan denborarekin, antzinako eran, presa barik. Eta atzean beti daude pertsona handiak, gutxi batzuk sarritan. Bake jendea kasu honetan.
Ispilu ezin hobea geure burua begiratzeko. Plaza ezin ederragoa geure ekimena aurkezteko. Hau ere ez gabiltza prestatzen mikrouhinekin, badoa gorputza hartzen pittaka-pittaka, arimatik abiatuta, bihotzetik. Ez da kasualitatea SB-ren narratzaile taldean errenteriar bi egotea. Errenteria-Orereta, bi izen dituzten leku guztiak bezala bidegurutze interesgarria, ia mugakoa. Gipuzkoako hirugarren udalerririk populatuena eta EHko hamabigarrena. Humanizazio lanetan, s(u/a)minetik bakera.
Gatazka denetan deshumanizazio bat egoten da askotan, balio humano asko zalantzan jartzen dira. Esan nuen orain humanizazio infinitoraino joatea dagokigula. Iraganarekiko politikoki bahitu modura jokatzen ari gara denok. Badago espazio bat etorkizunari heltzeko, termino humanoetan kokatuta.

Zorioneko zoramena

%A %B %e%q, %Y in Aulki Hutsak, Humanizazioa

granadaUrte bat igaro ostean, HUCI proiektuaren bigarren jardunaldietan geure aulki hutsak Bartzelonan berriro egon eta gero, zorioneko zoramen honetan ostera ere parte hartu dugu AH eta biok. Oraingo honetan bete-betean, egitasmo honen atzean eta inguruan dauden hezur eta mamizko pertsonak ezagutuz, Granadan: Gabi Heras, José Manuel Velasco, José Carlos Igeño, Ruth Molina, Alfredo S Moraza, Mamen Segovia, Meritxell Naranjo, Enric Benito, Joan Carles March, Virginia Ruiz, … Gainera berriz ere topatu dut Jose Ignacio Ricarte aspaldiko laguna Ibizatik eta Leticia Ruiz granadarra, mediku humanista, lankidea izandakoa eta konplizea, Gasteizko taldea Iñaki, Elena, Patxi eta Esperanza. Baita ezagutu dudan jende berria ere.

Sinpletasuna azpimarratuko nuke lehenik eta behin. Bestelako osasun biltzarretatik urrun, sinpletasuna, naturaltasuna eta gertutasuna izan dira jardunaldi hauetan sumatu ditudan ezaugarri nagusiak. Formatu honen barruan, pasa den martxoaren 23an ekimen masiboan parte hartutako Death Cafe guztien kartelak erakutsi zituzten, tartean Zarautzekoa eta Gasteizkoa.  Leticia RR-ren “Límites” argazki erakusketa ere ikusi ahal izan nuen. Eta jardunaldien mamiari dagokionez, Joan Carles eta Bimbelak egindako sarrera hitzaldia, ZIUetatik pasatutako gaixoen testigantzekin osatutako mahai inguru hunkigarria. Emergentzietan, Pediatrian, Onkologian, Neurologian eta Nefrologian dauden ekimen batzuk, humanizazioarena arlo guztietako kontua delako. Musikoterapia ZIUetan, erabat zoragarria. Pazienteak bentilatzeko beste modu zoro bat. Eta errukia HU-CIn.

Lehenengo egunean, 6 tailerren eskaintzaren barruan doluari eta aurretiazko borondateei buruzkoa eman genuen María Escudero eta biok. Ia-ia beteta eduki genuen gela, gehiengo absolutua erizainak zirela, gehienak emakumezkoak, andaluziarrak, ekialdekoak edo mediterranearrak, eta Intentsiboetako esparrukoak. Solasaldi mamitsu eta luzea gozatu genuen, eta post scriptum moduan Miguel Hernandezen poema elegiakoa lagatzen dizuet. (Gràcies Lluís! ).

 

 

Errukia

%A %B %e%q, %Y in Humanizazioa, Osatzetik Arintzera, S(u/a)minetik bakera

errukiaErrukitu gaitezke diktadore txiletar batekin, eta ontzat eman bizitzaren azken hilabeteak kartzelatik kanpo pasatzea. Hilabete horiek zenbat diren kontuan hartu gabe. Gaixotasun sendaezina eta aurreratua kontuan hartuta. Gure buruari galdetu barik ea pertsona hori inoiz errukirik sentitu zuen beste milaka pertsona horiekin, hildako haiekin guztiekin, desagertutakoekin, torturatuekin. Ez dakigu berak inoiz sentitu zuen gupidarik edo antzeko zerbait, damurik. Ea sekula barkamena eskatzea burutik pasatu zitzaion noizbait, edo behin burua galduta bere senide edo gertuko baten bati.

Badakiguna da gu(tako batzuk) gai izan garela erruki minimo bat sentitzeko diktadore txiletar horrekin, edo estatu kolpea emandako guardia zibil batekin, edo terrorismoaz akusatutako beste guardia zibil horrekin. Ideologia begiratu barik, zein lubakitan zeuden (geunden) kontuan hartu gabe. Gutxieneko gupida guk.

Ez dakigu Josu Uribetxebarria inoiz errukitu zen bere biktima izandakoekin, damua sentitu edo barkamena eskatu ote zuen. Berdin Oier Gómez-ekin. Horrela, izen-abizenekin. Badakidana da gupidagabe agertzeak pertsona batzuekin eta beste batzuekin ez, ideologiaren arabera, asko urruntzen gaituela profesionaltasunetik, gizalegetik, praktika onetatik, humanizaziotik, zainketa aringarrietako funtsetik azken finean.

Bai, gutaz ari naiz.

 

 

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer

Skip to toolbar