You are browsing the archive for S(u/a)minetik bakera.

Gleann Crí

%A %B %e%q, %Y in S(u/a)minetik bakera

GlencreeIzen hau duela oso gutxi entzun nuen lehenengo aldiz. SB Bartzelonara eraman genuenean izan zen, otsailean, eta izena berriro aipatu dute Legazpin aste honetan, SB bertan aurkeztu dugunean. Jakinminak jota ikertzeari ekin diot egun hauetan, Inesa Ariztimuñok (“Baketik”) bidalitako dokumentaletik tiraka, eta Glencree ekimena zer izan zen jakin ahal izan dut patxadaz.

Maixabel Lasa eta Txema Urkijo eragile bakezaleen ibilbidea nahikoa ezaguna da, baina Carlos Martin Beristain zein den nik behintzat orain jakin dut, medikua eta psikologoa, batik bat Latinoamerikako gatazka biolentoetan lan egindakoa, Kolonbian eta beste hainbeste herrialdetan. Glencreeko bizipenetan bera ibili zen arduradunen artean, Galo Bilbao Deustuko teologo eta filosofoa eta Julián Ibáñez de Opacua psikoterapeutarekin batera. Azken honek, besteak beste, parte hartu zuen “Adiorik gabe” proiektu kulturalean, Donostia 2016 zela eta, hain zuzen ere Inesa Ariztimuñorekin elkarlanean.

Gustatu zait Edurne Brouard lekeitiarra ikus-entzun izana Glencreeko dokumentalean, eta beste istorio batzuk ere ezagutu izana. Gehienak eraildako pertsonen senideak zirelarik (Fernando Garrido, Lourdes Zabalza, Amaia Guridi edo Edurne bera). Baina bizirik ateratako Patxi Elola zinegotzi zarauztarra ere bertan agertzen da, zehazki azalduta ateratzen ez diren beste 20 pertsona ez bezala, ekimenean parte hartu zutenak. Pertsona horien guztien artean istorio interesgarriak egongo dira, entzutea merezi izango dutenak.

Inpresio horrekin behintzat gelditzen ari gara emanaldiz emanaldi SB obrarekin. Etorritako publikoaren artean, zenbat kontu egongo diren entzuteko eta ezagutzeko. Zenbat isiltasun apurtu gabekoak geratuko diren oraindik. Eta, oso argi edukita, zauriak sendatzea helburua bada ere, justizia eta egia gailentzen ez badira, suminak eta saminak piztuta segituko dutela (mila esker Oihana!).

 

PD.- Beste baterako utziko ditut topaketa lehengoratzaileak.

Hitz higatuen zentzuaren bila

%A %B %e%q, %Y in Antropologia apunteak, S(u/a)minetik bakera

BizimiñakOroimena” da ahuldutako berba horietako bat, zentzu politikoan noski. “Memoria historikoa”, kontzeptu gisa, hamaika modutan interpretatzen da. Baina nik, gaur, “memoria historiaurreko” hartatik hasiko naiz. Historikoa baino prehistorikoa, bai. Mendietako goiko aldeetan dauden hilarri eta hilerri haien historiaurreko ondareaz. Pasa den astean, Urnietan, Onddi-Mandoegi estazio megalitikoa geneukan geure gainean. Datorren astean, Legazpin, Satui-Arrolamendi-koa. Eta hurrengo hilabetean, Beasainen, gertu edukiko dugu Aralar-eko historiaurreko santutegi erraldoi liluragarri hura. Hor goian lurperatzen zituzten gure arbasoak, alegia.

Bizikidetza“. Bertze ele higatu bat. Aste honetan beste ahalegin bat egin dute (dugu) Urnietan hau guztia zer den ulertzeko, nondik heltzeko hala memoriari nola elkarbizitzari. “Bizimiñak” antzezlana ekarri ziguten Maddi Iratzoki, Dani Iratzoki eta Itziar Elías-ek (argazkian). Daniren gitarrak eta ahotsak lagundurik, Maddik eta Itziarrek antzezten dute elkarrizketa bat, jolas eszeniko bat, irudiekin eta musikarekin txirikordaturik. Punturik sendoenak iruditu zitzaizkidan jasotako testigantzak, biktima batzuen audioak. Entzutearen garrantzia azpimarratzea, asmatu dute goitik behera honetan ere. Eta estetikaren aldetik, asko gustatu zitzaidan isiltasunaren eszena, hiruen arteko elkarrizketa behin eta berriz isilarazten diotenean elkarri. Errealitate gordinaren metafora bikaina. Elkarbizitzarako oztopo latza.

Eta amaitzeko, azken hitz higatua: “Biktimismoa“. SBn honi buruzko testu bat jaso dugu, Arantxa Urretabizkaiarena. Eta azken egun hauetan bururatzen zaidan ahalik eta adibiderik hoberena eszenaratu dute Altsasun. Biktimismoaren gainean biktimismo gehiago. Bizikidetzaren antipodetan galduta.

Astegoien eder!

 

PD.- Etorkizuneko oroitzapenak. Beste kontzeptu interesgarri bat, nahiko eraikitzailea topatu dut Fabian Laespadaren testu hau (“Memorias de futuro”).

PD’.- Eta albiste onak Arrasatetik.

 

Grisen zonaldean barna

%A %B %e%q, %Y in S(u/a)minetik bakera, Zineman

GreyZoneEsparru lanbrotsuetan ibiltzea kitzikagarria da, baita beldurgarria ere. Lausotasunak hori dauka, nahasmenetik argitasunera igaro gaitezkeela, ala iluntasunera. “El largo caminar por la zona gris de los afectos”, Edurne Portelaren hitzetan. Izan ere, “Mudar la piel” izeneko dokumentala dela-eta, egile bietako bati gutuna idatzi dio publikoki “El País” egunkarian. Ana Schulz-ek dokumentalean kontatzen du bere aitaren istorioa, (Juan Gutiérrez) ETA eta Espainiar Estatuaren artean bitartekari lanak egin zituena. Zehazki, analizatzen du Juan Gutiérrez eta Roberto Flórez-en arteko harremana, bitartekaria eta haren espiaren artekoa hain zuzen ere. Adiskidetasunaren harremana, sinetsi ala ez. Apur bat “Asier ETA biok” bikainaren ildotik.

Behelainoan barna, hala ere, asko eskertzen da seinaleak topatzea, mugarriak, markak, argibideren bat. Norabide posibleak indikatzen dituztenak, gero zeuk aukeratzeko nondik jo. Maria Jauregi eta Haritz Aranburu dira beste bi adibide eder grisen zonalde honetan. Maiatzean Radio Euskadirako eman zuten elkarrizketa ezaguna izan da. Eta azken aste hauetan ere, Mariak norabide posible batzuk erakutsi digu. Horietako bat, Olatz Etxabek, Maixabel Lasak (Mariaren ama) eta beste hainbatek esan digute behin eta berriz: “Ezin dira hartu erabaki politikoak biktimen iritziengatik“.

Logika hau, hala ere, ez du Botereak konpartitzen. Honengatik, eta beste arrazoi batzuengatik, lanbro artean jarraitzen dugu. Gogora Institutuak ikas material bat aurkeztu du, historia ikasgairako. “Herenegun” izena dauka, Hezkuntza Sailarekin batera plazaratu du eta, suposatzen da, arreta guztiekin prestatutako lana izango da. Ezta ere, Botereak zuri ala beltz nahi du.

Urriaren 20an izan da ETAren amaieraren hasiera markatu zuen egunaren 7. urteurrena.

PD.- Urriaren 30ean, “S(u/a)minetik bakera” Urnietan. Memoria eta bizikidetzaren jardunaldien barruan (Baketik).

Udazkenera begira: Eredu bat, zor historikoa eta gomendatutako liburu bat

%A %B %e%q, %Y in S(u/a)minetik bakera

045Errenteria-Orereta da eredu hori, “S(u/a)minetik bakera” proiektu honetan ‘zortzimilakotzat’ hartzen duguna, leku ezin aproposagoa delako geure aportazio xumea konpartitzeko. Irail honetan herri horretan gauzatu dute azken keinu miresgarria, Julen Mendozak eta Jose Miguel Cedillok publikoki egindakoa. ETAk Astigarragako Benta inguruan eraildako poliziaren seme batek, Jose Miguel, eta Julen alkateak bat egin dute eta azaldu dute ahal dela. Maila txikian eta lan handiarekin, baina posiblea da.

Zor historikoa, aldiz, dosi txikian ere kitatzeari ekin dio Frantziako estatuak Aljeriako biktima batekin hilabete honetan. Emmanuel Macron presidenteak onartu du estatuaren ardura Maurice Audin independentista aljeriarraren torturetan eta ondorengo heriotzan 1957an. Inoiz ez da berandu, urrats bakar batekin hasten dira ibilaldi guzti-guztiak.

Gomendatutako liburua, bestela, “Mejor la ausencia” (Edurne Portela) da. Euskal gatazkaren islada gordina, eleberri eginda. Hainbeste inpaktatu nau, hurrengoari ekin diodala (“El eco de los disparos“). Gomendio baten partez, bi.

Eta mendira itzulita, eta zortzimilakoen zain, Adarra eta Korosti zain ditugu udazkeneko hurrengo asteetan: Urnieta urriaren 30ean eta Legazpi azaroaren 12an. Baketik erakundeak antolatua izango da, Inesa Ariztimuñoren (“Adiorik gabe“) eskutik.

Amaitzeko, irail honetan bi ekitaldi aipagarriren lekuko izan naiz Debagoiena eskualde maite honetan: Batetik Shot! estudioaren (Iñaki Bengoa) aldeko kontzertu itzela Arrasaten (Keu Agirretxe, Ruper Ordorika, Petti, Ines Osinaga, Huntza, …). Iñakirekin (argazkian) grabatu genituen Olatz Etxabe eta Sandra Carrascorekin  elkarrizketak SBrako, Bestetik, obra honetan (eta “Aulki Hutsak”-en) gure ekoiztetxea den Arteman ikus-entzunezko kooperatibak 15 urte bete ditu eta ospakizun ederra antolatu zuten Aretxabaletan.

Bizi gara!

Info+: SB ikuskizuna herriz herri ikusteko aukera

 

Zeren alardea?

%A %B %e%q, %Y in S(u/a)minetik bakera

alardeaArantxa Urretabizkaiaren liburuak, “Bidean ikasia”, barrutik kontatzen du zelan sortu zen Jaizkibel Konpainia Hondarribian. Herri mailako gatazka luzea eta bortitza, herriko mugatik kanpo dauden aspaldiko eztabaida eta mina. Indarkeria ezerk ez duela justifikatzen konbentzituta geundenean etorritako ikuskizun tamalgarria. Izan ere, (erdi) ohituta geundenean indarkeria (ia) beti toki beretik etortzen zela, Hondarribitik alderantzizko mezuak hasi ziren ailegatzen eta dena hankaz gora ipini ziguten: Badago gauza oso garrantzitsu bat biolentzia zuritu ahal dezakeena, gauza ia sakratu bat: Tradizioa.

Eta beste puntu bat: Politikoki sinplifikatu ezin bada ere, tradizioaren aurka egin dutenen artean daude lehenago “indarkeriaren bandoan” Bertsio Ofizialak sailkatuta zituen horiek. Eta bazter nahasle horien aurka, beraz, indarkeria erabiltzea zilegia da, jarrera defentsiboa besterik ez da. Ondorioa: Orain biolentoak “indarkeriaren bandoan” ez zeudenak dira. Borreroak biktima eta biktimak borrero, nolabait. Asko sinplifikatuta, berriro diot. Baina funtsean, ideia da rol batetik bestera pasatu gaitezkela norbanako moduan edo kolektibo moduan. Ez dago betiereko rolak alemaniar herriarendako edo judutarrendako, adibidez. Eta begiratu zer gertatzen ari den Penintsulako ipar-ekialdean azken hilabete hauetan, nondik datorren indarkeria, non gelditu den bakearen garrantzia “indarkeriaren bandoan” ez zeudenentzat.

A. Urretabizkaiak gauza anitzi buruz idazten du liburuan, eta hiru pasarte jaso ditugu “S(u/a)minetik bakera”-ren gidoia osatzeko. Zer da biktimismoa egitea? Zer da tolerantea izatea? Zeren alardea egiten dugu hitzak higatuta daudenean? Bakea, askatasuna, tolerantzia, “betiko” tradizioa, …

Enpatia gehiago behar dugu praktikatu, Arantxak aholkatzen digun moduan.

Eta hortik gupidara (Beste berba gastatu bat).

Balkanetako suminetik (eta saminetik) bakera

%A %B %e%q, %Y in Bizi gara!, S(u/a)minetik bakera

soca_kajak_jost_gantar_8_1Dubrovnik, Srebrenica, Sarajevo, Mostar, Banja Luka… Badaude izen batzuk iltzatuta gelditu zaizkigunak. Ondo ahoskatzea kostatzen zaizkigun izenak. (Ez hain) urrutiko lekuak izendatzen dutenak, duela 20 urte baino gehiago sarraskiak pairatu zituztenak. Gorrotoa, sumina, izua, umilazioa, despertsonalizazioa eta samina jasan zituzten lekuak (edo, batik bat, bertako biztanleek).1991 eta 1995 artean luzatu ziren 4 urtez Jugoslaviako Gerrak. Eslovenian lehenengoa, arinena, Hamar Egunetako gerra. Kroazian bigarrena, askoz latzagoa eta suntsitzaileagoa. Azkena Bosniakoa izan zen, hiruetatik konplexuena eta gordinena, subkonsziente kolektiboan ondo txertatuta daramaguna.

Bosniari buruzkoa da, hain zuzen ere, TV3eko “30 minuts” saioak ekarritako dokumentala (moltíssimes gràcies, Jordi): “Ni oblit, ni perdó”. Izenburuak ondo iradokitzen du mamia, laburbilduta: Gatibuen esparru batean jardundako soldadu baten ankerkeriak plazaratzen ditu erreportajeak. Izena duen esparrua eta izen-abizenak dituzten gatibuak. Izena eta abizena ere badituen munstroa da protagonista nagusia. Nortzuk diren bosniarrak edo musulmanak eta zeintzuk serbiarrak edo serbo-bosniarrak zehazten da, baina modu lausoan, ziur aski konszienteki. (“’71” pelikula irlandarrak ere ederki islatzen duen nahasmendua, Belfasten soldadu britaniar batek bestaldeko marra gurutzatzean sentitutako noraeza).

Baina Balkanetara itzulita, eta borreroarengan fokua ipinita bete-betean, deskubrituko dugu gizon bat, soldadua zenean baino 20 urte helduagoa, kartzelatik pasatutakoa eta zigortutakoa, Finlandiaraino urrundutakoa. Izen-abizenak dituzten biktimei barkamena eskatzeko beharra sentitu duen pertsona. Kasu bakanetakoa. Une batean, esparru hartan gatibuekin ibilitako psikiatrak galdetzen dio zergatik eman duen urrats (ausart) hori. Ez da argi gelditzen, torturatzaile izandakoak azaltzen du psikologo askorekin gogor lan egin zuela presondegiaren barruan, egindako minaz konturatu arte. Ez dakigu atzean arrazoi erlijiosoak egongo diren. Edozein modutan, enpatia sentitzera iristen da, eta hortik errukia praktikatzera. Haren biktima (edo euren senide) batzuekin aurrez aurre egotea lortzen du, krimenak gertatutako kuartelean bertan gainera, orduko eszenatoki makabroan bertan.

Biktimen eta senideen aldetik barkatzea eta ahaztea beste kontu batzuk dira. Ezin dute egin, “ni oblit, ni perdó”, alabaina. Hori ere gizatiarra da, mendeku gogoak sentitzea bezala edo saminean eta gorrotoan enkistatuta bizitzea legez. Baina pertsona bati barkatzea ez da bakarrik berari egiten diozun mesede bat, zeure buruari baizik. Barkamena eskatzen duen pertsona batek handiagoa edo txikiagoa den zama bat gainetik arindu nahi eta behar du. Iraganalditik apur bat askatu eta aurrera begira jarri nahi du bere burua. Eraldaketa bat izan, pertsona hobeago bihurtu, munstrokeria bazter batean laga. Maila handiko helburuak beti ere. Azken buruan oso pertsona gutxi benetan lortzen saiatzen direna. Urrats erraldoiak, Jendea (maiuskulaz) soilik ematera ausartzen dena. Apaltasuna eskatzen duena, biktimen aurrean umiliatzea  eta nolabait biluztea eskatzen duena.

Kuartel hartan lan egin zuen psikiatrak, biktima askorekin ibilitakoa, borreroaren damuari benetakoa dela irizten dio, eta horrela jakinarazten dio. Biktimek ez bezala, bakerako aukera hori ematen dio. Beharbada denbora kontua da biktima eta senide batzuk bake horretara ere iristen lortzea. Barkatu eta ahaztu ahal izatea, alegia. Ariketa zaila, inondik inora. Merezi duena, zalantza barik.

 

PD.- Zer da bakea? Akaso, urteak igaro ondoren, gudaleku izandako ibarretara itzultzea da. Garai batean gorpuak egondako ibaietan ibiltzea beste modu batean, piragua batean adibidez. Soča haranean (Eslovenia) esate baterako. Orain paradisu, beste garai batzuetan infernu.

Ekainaren 18an

%A %B %e%q, %Y in S(u/a)minetik bakera

asintermitencias2Denborak aurrera etengabean, uda gainean eta saminetik (eta suminetik) bakera azken ibilaldia egin dugu atzo Donostian. Orain arteko jendetsuena eta arrakastatsuena ikuspuntu askotatik. Aurpegi ezagunak publikoaren artean, Aizpea Goenaga, Sabino Ormazabal, Bittor Hidalgo eta aspaldiko eta ez hain aspaldiko lagunak. Familia hamaikako ofizialarekin ia-ia. Oholtzan, Maider Kortaxarenaren debut dotorea eta Petti bere asterik donostiarrenean, “Mudoh”-rekin batera. Eta solasaldian, Izaskun Andonegiren konpainia bikainean egon ginen taldekideak, hagitz gustura. Harreman interesgarria piztu zen publikoarekin.

Udagoienera begira, Errenteria, Durango, Iruñea, Azpeitia eta Zarautz lotu nahian gabiltza. Eta bitartean adi gaude argitaratzen ari denarekin: “Zubigileak” komikia (Alfonso Zapico), besteak beste, “Los puentes de Moscú” izenburua daukana gazteleraz, eta Fermin Muguruza eta Eduardo Madinaren arteko topaketa ederki jasotzen duena. Errespetu eta tolerantziatik haratago, enpatian bete-betean.

Halaber, pasa den asteazkenean eta Bartzelonan, gure proiektu honen lagunak izan diren Robert Manrique eta Rosa Lluchek parte hartu zuten Foro Sozial Iraunkorrak, Fundipauk eta Bartzelonako Udalak antolatutako jardunaldi batean, “Construint la pau” izenburu iradokitzailearekin.

Azkenik, atzo bezalako egun batez, ekainaren 18an, José Saramago jauna hil zen Lanzaroten, duela 8 urte. 87 urte zituen eta Pilar del Río emaztea (argazkian) ondoan. Mila esker Naia Egiluz apunteagatik eta denagatik.

Baketik s(u/a)minera

%A %B %e%q, %Y in S(u/a)minetik bakera

referendum-de-cataluna-y-resultados-del-1-oAurrekariak ugariak izan dira. Ziur aski lehenengo dokumental handia, Richter eskalan ez dakit zenbat magnitudeko lurrikara erraldoia eragin zuena, Julio Medemen “Euskal pilota, larrua harriaren kontra” izan zen (2003). Akaso, tamaina handian, lehendabiziko ahalegin ikus-entzunezkoa izan zen “bi aldeetako” pertsonak aurrez aurre ipintzeko, elkarri entzuteko eta ikusteko.

Atzetik, pantailan “biktimak” eta “borreroak” literalki bata bestearen aurrean binaka jarri zituzten Gorka Espiauk eta Iban Gonzalez arrasatearrak 2012an hainbat pertsona, bi aldetako jendea,  “Parlen els ulls” (Begiak mintzo dira) dokumental gogoangarrian, Kataluniako TV3ekin elkarlanean egindakoa. Dinamika hau “Elkarri” elkarteak zeramatzanen guztiz antzekoa da, gerora Eusko Jaurlaritzak Maixabel Lasaren bidez aurrera atera zituenen  norabide berean, azken urte hauetan Gogora Institutuak Aintzane Ezenarroren eskutik daraman bera. Horrelako topaketetan egoteko aukera eduki dituzten pertsonendako, borreroak zein biktimak izan, neurri handi batean terapeutikoak suertatuko zitzaizkien ekimen hauek guztiak, zalantzarik gabe.

Umoretik ere jorratu daiteke gai arantzatsu hau, Aitor Merinok maisuki “Asier eta biok” (2013) dokumental zoragarri eta katartikoan egin bezala. Esplizituak dira, halaber, “De Txillarre a Aiete. Un largo camino en el proceso de paz”  (Arturo Puente, 2014), “Reconciliación”,” El reencuentro” eta “Las huellas perdidas” (Fermin Aio, 2014 eta 2016) eta “El valor de la autocrítica” (Karmelo Vivanco,  2015).

Beste egile interesgarrien artean Josu Martinez dugu, bereziki “Barrura begiratzeko leihoak” (2012) lanarekin, presoen senideen bizipenak jasotzen dituena.  Eta ETAren biktimen ikuspegitik, aldiz, Elías Querejeta kontsagratuak eta Eterio Ortega-k egindako “Asesinato en febrero” (2001), “Perseguidos”(2004) eta “Al final del túnel” (2011), bai eta Iñaki Artetaren “El infierno vasco” (2008) ere.

Izen handiko egile horien guztiengandik nahikoa urrun, Aitor Monje “Mudoh” eta biok “S(u/a)minetik bakera” Amaia Antzokian estreinatu genuen abenduan eta, Debagoienean emanaldi bakarra izango zela pentsatu bagenuen ere, Bergaran ere aurkeztuko dugu apirilaren 25ean, Zabalotegin, narratzaileak Naia Egiluz eta Petti izango direlarik.

Aipatzea merezi du, bestela, Arrasateko estreinaldia eta gero Bartzelonan otsailean egin genuen bigarren aurkezpenak. Robert Manrique eta Rosa Lluch izan ziren bertan narratzaileak, katalanez egin genuen emanaldian, Calàbria 66 aretoan. Lekua, ONCE erakundearen egoitza izandakoa da, Sant Antoni auzoan. Geure buruetan, Kataluniako egoera politiko latza zegoen, zalantza barik, ozta-ozta eutsitako gaia izan zena solasaldian. Publikoaren artean, “El Periódico de Catalunya” egunkariaren kazetari bat egon zen, eta hurrengo astelehenean artikulua argitaratu zuen emanaldiari eta solasaldian gertatukoari buruzkoa. Abans de la ira dauka izenburu Emma Riverolak idatzitakoa, “Sumina baino lehen” alegia. Eta, hain zuzen ere, elkarrizketa politikoaren aldeko mezu argia bota zuen testuan. Hildakoak egon baino lehen, biolentzia areagotu baino lehenago, alegia. Urrun ikusten den panorama da Katalunian, tamalez, konponbidearena. Bakean bizi zen herrialdearen irudia apurtu egin da azken hilabete hauetan, denok dakigun moduan. Baketik suminera eta saminera egin dute nolabait jauzia, Euskal Herriaren kontrako norabidean, izan ere. Asko sinplifikatzea dela badakit, kontua hain korapilatsua izanda han eta (oraindik) hemen, baina han sentitutakoa eta egunero iristen zaiguna, zoritxarrez, beltz samar bada. Riverolak gogoratzen duen moduan, ez dago berez herrialde baketsu edo biolentorik, historiako gora-beherek alde batera edo bestera posible zaituzte eraman zuk nahi ala ez.

Bien bitartean, hurrengo hilabeteetan aurrera jarraitu du gure taldeak, hiru probintzietan emanaldi bana eginda: Bilbon apirilaren 10ean (Kafe Antzokia), Bergaran apirilaren 25ean (Zabalotegi) eta Gasteizen maiatzaren 20an (Oihaneder). Uda baino lehen, Donostian ekainaren 18an (Okendo) aurkeztuko dugu, solasaldirako Izaskun Andonegi (Bidegin elkartea) gurekin egongo delarik. Narratzaileak, bestela, Maider Kortaxarena eta Petti izango dira.

Amaitzeko, Iruñean, Errenterian, Azpeitian, Durangon eta Zarautzen ere egiteko asmoa daukagu, udagoien aldean. Geure tamaina xumean.

Gasteiz errukitsua

%A %B %e%q, %Y in Aulki Hutsak, Bizi gara!, Humanizazioa, Osatzetik Arintzera, S(u/a)minetik bakera

gasteizerrukitsuaHiri berdea, hiri zaharra, hiri jazz zalea, hiri saskibaloi zalea, hiri gupidakorra, hiri berria, hiriburua. Aurten SECPAL 2018 nazioarteko zainketa aringarrien biltzarra Gasteizen antolatzen ari dira (gara), Europa jauregian, ekainaren 7tik 9ra.

Mila inguru osasun profesional bildu baino lehen, Gasteizko hiritarrei begira hainbat ekitaldi antolatzen ari dira (gara) hirian zehar, baita hiru probintzietako beste udalerri batzuetan ere. Maiatz honetan zehar, hiria bete-betean izaerarik errukitsuena hartzen ari da. Lehenengo urratsa Zine Foruma izan da, lau pelikula lau astetan, Florida zinema areto zentrikoetan: “Aulki Hutsak” gurea, “Arrugas“, “Wit” eta “Los Demás Días“, hurrenkera honetan. Hauekin batera, poesia (“Poetas en mayo“),  antzerkia (“El sendero de las emociones“) eta elkarrizketa (“Mendian hil, hirian hil. Jorge Nagorerekin solasean”). “Vivir con Voz Propia” ekimena dago ekitaldi hauen gehien-gehien atzean. Eta borobiltzeko, maiatzaren 29an Death Cafe masiboa antolatu dute Gasteizko toki batean baino gehiagotan, baita Getxon, Orion, Donostian, Arrasaten eta Zarautzen ere.

Eta amaitzeko, errukiaren esanahiarekin bat egiten duen bestelako emanaldi bat antolatu dute (dugu) beste kontestu batean Oihaneder zentroan, hiriko erdigunean. Maiatzaren 20an, 19:00etan, plazer baduzue: “S(u/a)minetik bakera”. Koldo gasteiztarra eta Naia zeanuritarraren eskutik, Mudoh-ren musikarekin. Doluaren bideekin bat egiten duen obra eszenikoa, indarkeriak eragindako heriotzekin, bestearen begiradarekin. Martxoaren 3ko bost eraildakoen, Fernando Buesaren eta gainontzeko 37 biktima gazteiztarren hutsuneekin. Iñaki Etxaberen eta Isaias Carrasco arrasatearren aulki hutsekin.

Borreroaren milaka aurpegiak

%A %B %e%q, %Y in S(u/a)minetik bakera

frankismoaren biktimakBegiratu argazkia. Norenak ziren aurpegi horiek guztiak? Zer izan ziren, borreroak? Edo biktimak? Dikotomien munduan rol bakarra ematen diogu jendeari, eta horrela sailkatzen ditugu besteak. Logika militarra da, garaipena ala bakea, zer aukeratzen duzu?

Ondo gogoratzen dut ETAk Sallent de Gállego herrian egindako atentatua (2000). Zenbat euskal mendizale ez ote dute lagundu, erreskatatu edo salbatu Goardia Zibilaren mendiko brigadek Huescako Pirinio hartan azken hamarkadetan? Dozenaka, ehundaka? Atentatu hartako bi eraildakoen senideen aurpegira begiratu eta inork borreroetaz hitz egin al dezake?

Torturatutako borreroak ez dira biktimak, “nahiz eta ETAkoak izan”? Mendekua. Eraildako “borreroak” zer dira? Gupidarik eza. Eta Alzheimerrak jotako diktadoreak? Begia begi truk. Minbiziak hildako hiltzaileak? Karmak ekarritakoa. Milaka aurpegi.

Gaur, ETAk berak, beste aurpegi bat erakutsi digu. Aurretik beste urrats batzuk eman eta gero, orain arte inoiz egin ez zuena egin du. Barkamen eskaera, sufrimenduarekin enpatia, eragindako saminaren onarpena, akatsen aitormena, begirunez, zinez. Milaka aurpegi.

Igandean “Viaje al final de la noche” antzezlana Baluarten, Iruñean, Proyecto 43-2 konpainiaren eskutik. Eta asteazkenean, “S(u/a)minetik bakera” geurea Zabalotegin, Bergaran.

 

PD.- Orain dela 25 urte argitaratu zuen Negu Gorriak-ek, aditu askoren arabera, haren diskorik hoberena.

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer

Skip to toolbar