You are browsing the archive for S(u/a)minetik bakera.

Entzunaz bizikidetza eraiki

%A %B %e%q, %Y in Aulki Hutsak, S(u/a)minetik bakera

forosocial_26891_1Atzo Iruñean Robert Manrique berriro topatzearen zoriona eduki nuen. Foro Sozialak Nafarroako Parlamentuan antolatutako jardunaldian izan da, eta bitxiena izan da hemizikloan bertan egon ginela publikoa, bizikidetzan sinesten duten parlamentari batzuekin batera.

Gogoratuko zarenez, Robert bizirik atera zen ETAk egindako Hipercorreko atentatutik 1987an, Bartzelonan. Monzón herrian ezagutu ginen 2014an bertan AH-ekin egin genuen proiekzioa eta solasaldiari esker. 2018ko otsailean, bera eta Rosa Lluch aritu ziren narratzaile lanetan geure SB obra eszenikorako, katalanezko bertsioan.

Atzo harekin batera Idoia Zabaltza egon zen, argitu gabeko baldintzetan Guardia Zibilak torturatu eta eraildako Mikel Zabaltzaren arreba bat. Mikelen zorigaitzeko istorioa “Adiorik gabe” antzezlan sortan eta Ion Arretxeren liburuan (“Intxaurrondoaren itzala”) jaso zuten. Atzo, modu etsituan baina borroka alde batera guztiz utzi barik, familiaren mina konpartitu zuen bertaratutakoekin, Robert solaskidearekin eta Fernando Rey moderatzailearekin. Saihestezina izan zen Arrasateko Etxabetarren minaz ez gogoratzea eta Altsasuko familia haienaz, eta beste hainbatenaz.

Saihestezina izan zen, halaber, “terrorismo” hitzaren eta horren atzean dagoen sufrimendu guztiaren banalizazioaz hitz egitea. Robertek modu egokian nabarmendu zuen puntu hau, Katalunia bere herrialdean azken hilabete luzeetan sektore batzuetatik egiten ari direnez. Zabaltzatarren minaren aurrean ezikusiarena egiten duten sektore berdinak. Atzo legebiltzarrean egon ez ziren berdinak.

Iñigo Aranberrik aurreko igandean “Biktima” izenburuko artikulua sinatu zuen, eta bertan Ane Muguruzaren hitzak jaso zituen (Josu Muguruzaren arreba):

«Uste dut biktima zera horrek ez nauela ordezkatzen. Gaur egungo biktima terminologia horretan ez naiz identifikatua sentitzen. Gehiago gustatzen zait esatea gatazkaren kaltetu bat naizela, edo ondorioak pairatu dituen pertsona bat. Egun ezagutzen dugun biktima izaera horretan Estatu terrorismoaren kaltetu asko ez dira identifikatuta sentitzen. Eta ni barne. Ez dakit eman zaien erabilpenagatik, batzuk nola goraipatu dituzten eta besteok nola gutxietsi gaituzten…».

Info+: “Víctimas de violencia coinciden en el no al odio y en la búsqueda de justicia y reconocimiento”

Heriotza Mexikon

%A %B %e%q, %Y in Antropologia apunteak, Bizi gara!, Dolua, S(u/a)minetik bakera

deathmexicoEgun hauetan Nuria Vega psikologa, tanatologa eta lagun kanariarra Mexiko aldean egon da, Gabonetara begira eta denok ditugun aulki hutsak kontutan hartuta han doluari buruz hizketan. Pixkanaka argazkiak, audioak eta testuak konpartitzen dabil (eskerrik asko Nuria!).

Izan ere, Domu Santu eguna zelan ospatzen duten ikusteko, entzuteko eta sentitzeko modukoa da. Ana María mexikarra hasi da Death Kafeak antolatzen geurean, Portugaleten, eta hango irudiak elkarbanatu ditu egun hauetan ere (eskerrik asko, Ana María). Aurten, eguna Sorian pasatu dut, eta arimen inguruko ikuskizun sotila baina ederra dastatu ahal izan dugun familian (“Festival de las ánimas”). Baina 2001ean Tijuanako hilerrian igaro nuen azaroaren 1a eta, bai, goitik behera merezi izan zuen.

Mexikotik datozkigunak zatiak baino ez dira, norberak interpretatzen dituenak. Herrialde guztietatik jasotzen duguna bezala. Topikoak eta arinkeriak sarritan. Eta sumina tarteka, indarkeria gordina, dolu kolektiboa, samina. Narkoterrorismo kontzeptua ere sortu dute bereziki Kolonbian gertatu zena eta Mexikon urte hauetan gertatzen ari dena definitzeko. Feminizidioak Ciudad Juárez eta DF hirietan, Guerrero, Michoacán, Chihuahua, Jalisco eta Oaxaca estatuetan. Ayotzinapako ikasle desagertuak.

Hemen Jorge Reyes musikari mexikarrak 1986an egindako diskoa arimen omenez, “Comala”.

Borreroaren larruan

%A %B %e%q, %Y in S(u/a)minetik bakera, Zineman

OQueArdeMunstrokeria da infernua piztea, basoak sutan egotearen atzean gizaki baten eskua topatzea. Galizian, Portugalen. Urteak joan eta etorri. Krimen ekologikoa.

Eta meritua da borreroarekin enpatia piztea pelikularen hasieratik, Oliver Laxe gidoigile eta zuzendariaren meritua. Gizonaren humanitatearekin bat egitea hasierako irudietatik. Are gehiago, ama zaharraren etxe zaharrera iristen ikusten dugunean, kartzelatik aterata. Naturarekin eta animaliekin daukan lotura antzematen dugunean. Haren begiekin gauzak ikusten ditugunean.

Ariketa zaila da, ez delako erraza infernua ahaztea. Zuzendariak suaren hondamendia ez digu ezkutatzen gainera. Geure aurrean ipintzen dizkigu hala krimena nola kriminala. Eta munstroaren aurkako erreakzioa ulertzen dugun arren, pelikularen amaieran, ezin dugu zuzenean gorrotatu. Laxek lortzen du dikotomietan ez jaustea (borreroak/biktimak, ongia/gaizkia), eta ikus-entzulea ez du behartzen erabakitzen.

Borobiltzeko, musika pieza zoragarri hau oparitzen digu. Moitas grazas.

 

Lubakietatik saltoka

%A %B %e%q, %Y in S(u/a)minetik bakera

tugofwarEderra izan da Maixabel Lasari “El Periódico”-n egin dioten elkarrizketa irakurtzea, “Zubiak” (Jon Sistiaga eta Alfonso Cortés-Cabanillas) dokumentalaren haritik. Doluei dagokienez, “zure borreroarekin topatzea sendagarria da zuretzat eta berarentzat ere” esan du Lasak. Giza kalitate handiagorik nekez aurkitu dezakegu. Zubien bidez lubakietatik saltoka batera eta bestera.

Bestela, “S(u/a)minetik bakera”-n oso present dagoen beste euskal gatazka bat Hondarribiko alardea da. Hildakorik gabekoa, baina indarkeriazko gatazka goitik-behera. Aste honetan jakin dugu aspaldiko notiziarik pozgarriena: 70 gazte hondarribitarrek lubakietatik salto egiteko hautua egin dute eta, alarde tradizionaleko partaideak izan arren, alarde mistoko emakumeen eskubideak aldarrikatu dituzte. Maitasunaren eta osasunaren izenean, gainera. Eskerrak besterik ezin dizkiegu eman. Izugarri pozten naiz Arantxa Urretabizkaia-gatik eta hainbeste sufritu duen jende guztiagatik. (Tradizioaren izenean, gogoratu dezagun).

Suminduta egoteko arrazoiak berresten dizkigute astez aste, baina abesti zahar eta bideo eder hau ekarri nahi izan dut txoko honetara. Hain zuzen ere horregatik.

Ibilbide txukuna

%A %B %e%q, %Y in Literaturan, S(u/a)minetik bakera

nor

“S(u/a)minetik bakera” (SB) obra eszenikoa 2017ko abenduan estreinatu genuen Amaia Antzokian. Emanaldi hartara bi protagonistak etorri zirenean, Olatz Etxabe eta Sandra Carrasco, euren senide batzuekin batera. Halaber, Arrasateko alkatesa eta udal batzordea publikoaren artean egon ziren.

Ordutik, beste dozena bat emanaldi egin izan ditugu, gehienak Gipuzkoan. “Baketik” elkartearen eskutik, udal batzordea presente egon zen edo ekitaldia sostengatu zuen lau tokitan, elkarbizitza eta bakearen jardunaldi batzuen barruan: Urnietan, Beasain (Igartzan), Legazpi eta Lasarte-Orian. Kutsu instituzionalagoarekin nolabait.

Hiru tokitan, bestela, markoa bestelakoa izan zen, eta lotu ahal izan genuen obra enpatia eta errukia bezalako gako-kontzeptuekin, heriotza naturalek eta naturalak ez direnek eragindako doluak nolabait konektatzen. Indarkeriek ekarritako doluak minbiziek, beste gaixotasunek, suizidioek, istripuek eta abarrek ekarritakoekin zentzu batean konparatzen, diferentzia nabarmenetatik komuneko puntuetaraino iritsita. Oso ariketa zaila, baina tantaka bada ere iritsi den mezua izan da. Donostian (Okendon) doluan aditua den Izaskun Andonegiren eskutik egin genuen. Zarautzen (Modelon), “Literaturia” jaialdiaren barruan, bertan dagoen komunitate errukitsuaren (“compassionate community”) testuingurua gehitu  genion. Eta Getxon, azkenik, sakondu egin ginen ildo horretan, beste herri errukitsu batean. Erantzun bikainarekin.

Beste lau tokitan “etxean” egon gara sortzaileak edota narratzaileak, Bilbon (Kafe Antzokian), Gasteizen (Oihanederren), Zeanurin eta Zarautzen.

Azkenik, oso nabarmentzekoa izan zen Bartzelonan (Calàbria) egin genuen emanaldia, katalanezko bertsioan eta narratzaile lanetan Robert Manrique (Hipercor-ren atentatuan zauritua) eta Rosa Lluch (Ernest Lluch-en alaba) eduki genituela.

Datuei dagokienez, ia 600 pertsona etorri dira SB ikustera 13 emanaldi hauetan. Eta sari moduan, “Baketik” elkarteak gida pedagogiko bat argitaratu du euskal kasuarekin lotutako baliabide artistikoekin, besteak beste “Proyecto 43-2” eta “Bizimiñak” benetako antzezlanekin batera.

 

“Izan ere, zientzialari apartek

diotenez, eta haur guztiek

dakiten bezala, edozeren

gainetik irudimena da

pertzepzioa, konpasioa eta

itxaropena lortzeko bidea”

Ursula K. Le Guin

PD.- Irati Goikoetxeak kriston itxura daukan liburua prestatzen ari da, izenburu ezin iradokitzaileagoa dauka: “Herriak ez du barkatuko”. Argitaratzearen zain egongo gara ba.

 

 

 

Ez dok/n hamahiru

%A %B %e%q, %Y in Dolua, S(u/a)minetik bakera, Zarautz Errukitsua, Zineman

ErromoKEIrailean ikasturte berriari ekinez, udako amaiera honetan martxa berreskuratu dugu eta “S(u/a)minetik bakera” (SB) ikus-entzunezkoaren hamahirugarren emanaldia eskaini genuen pasa den irailaren 12an Erromoko Kultur Etxe dotorean. Bizkaira itzuli gara horrela, eta oraingo honetan testuingurua berezia izan da. Antolatzailea “Getxo Zurekin” zen, Euskal Herrian sortutako lehenengo hiru hiri errukitsuetatik bat. Eta zer da hiri edo komunitate errukitsu bat? Lehenik eta behin, udalerri batean sortutako gune bat da, non heriotza, dolua, hauskortasuna, gaixo aurreratuak, gaixoen zaintzaileak eta lotutako beste gai batzuk saiatzen diren jorratzen ahalik eta modurik irekien eta naturalen. Badakizuenez, gai sorta hau ez dago normalean kalean gure arteko solasaldietan azaltzen. Bakarrik profesionalekin eta zirkunstantziek eraginda hitz egiten dugu tabu hauei buruz orokorrean, nekez familiarekin eta are zailagoa etxetik kanpo edo lagunekin. Adibidez, “Death Cafe” izeneko topaketak mundu mailan antolatzen dira, talde txikietan, hain zuzen ere gai hauei buruz hitz egiteko (eta entzuteko) beharra edo nahia duen jendeak horrelako espazioa eduki dezan herrian.

Hiri errukitsuena ere nazioarte mailako mugimendu bat da, eta EHn Getxorekin batera Gasteiz, Santurtzi, Zarautz eta Iruñea daude orain arte. Hain zuzen ere, SBren azken emanaldia Zarautzen izan zen maiatzean, hamabigarrena, dolua eta biolentzia testuinguru errukitsu horretan lehenengo aldiz sartu genituenean. Hamahirugarren emanaldi honetan errepikatu dugu ahalegina, modu are esplizituago batean, eta antolatzaile lanetan Naomi Hasson egon da, Debagoienean ezaguna izan den erizain paliatibista, duela urte batzuk “Saiatu” programa eskualdean (eta Gipuzkoako beste toki batzuetan) martxan ipini zuena. Maider Urtaran eduki genuen aurkezle lanetan Koldok, Naiak, Aitorrek eta laurok. Eta egia esan etorritako publikoak izugarri erraztu zion lana solasaldian, bizi-bizi parte hartzen eta nahikoa beteta zegoen aretoan giro ederra sortzen. Ustekabea izan zen, egia esan, oso ustekabe ederra. Aurpegi batzuk oso ezagunak ziren, are gehiago aspaldiko lagunak. Poz-pozik amaitu ginen.

Honen atzetik, espero dugu malefiziorik ez egotea eta beste hiri errukitsuren bat bisitatu ahal izatea: Santurtzi ziur aski, eta Iruñea baldintza politikoen arabera. Deustuko Unibertsitatetik ere interesa egon daiteke gure obra eszenikoa eramateko.  Eta “Gernika Gogoratuz” elkarterekin bilatzen ari gara modua han ere egin ahal izateko. Hain zuzen ere, Gernikan irailaren 21ean ekimen polit bat kaleratuko dute honen guztiaren inguruan elkarte horren bidez. Data hartan, Bakearen Nazioarteko Egunean, Michael Klant artista alemaniarrak Berlingo zerua irudikatuko duen margolana Gernikako zeruan. Modu horretan, berradiskidetzea “artibismotik” sinbolizatu nahi du, Alemania eta Euskal Herriaren artean. Izan ere, Klanten aita Condor legioko kidea izan zen 1937ko aireko eraso zital hartan. Aurtengo apirilaren 26an, bonbardaketaren urteurrenean, Gernikako zerua irudikatzen zuena eraman zuen Berlingo zerura. Eta orain irailean bueltako bidaia egin nahi du. Ederra benetan.

“Sormena baliatuz soilik heldu ahal izango gara bakera, eta bakea izango da gizakiaren artelan erraldoia”. Andreas Schäfter (Gernika Gogoratuz).

Beste alde batetik, SBren aurrekaria izan den “Aulki Hutsak” dokumentalak datorren abenduan beteko du 6 urte estreinalditik. 2014a izan zen urterik mugituena, ia astero proiekzio bat eduki genuenez, 42 guztira. Hurrengo hiru urteetan joan zen apaltzen interesa, naturala den moduan, baina 2018an eta 2019an “bigarren gaztaro” bat bizitzen ari da eta hamarnaka emanaldi eskaini ahal izango dugu, udazken honetan 3-4 tokitatik deitu digutenez. 6 urte hauetan beraz 90 emanaldi guztira eduki ditugu AH-ekin, zenbaki benetan polita. Eta horietatik 11 Euskal Herritik kanpo izan dira, azkena aurten bertan Avilan. Pozgarria benetan doluaren mezuarekin iritsi ahal izatea euskarazko ekoizpen batekin, beste behin ere probatuz hizkuntzak oztopoak direla hala izatea nahi dutenentzat soilik.

Eta amaitzeko, hirugarren proiektu bat ere egon daiteke zerumugan, doluaren trilogia bat osatuko zuena. Aurrera jarraituz gero toki honetan bertan kontatuko dizuet.

 

PD.- “S(u/a)minetik bakera” Literaturia 2019an: “Lizardiren baratza” irratsaioan (Euskadi Irratia)

Hilezkortasunaren fantasia (eta errealitatea)

%A %B %e%q, %Y in S(u/a)minetik bakera

hilezkortasunaGizakiaren antzinako ametsa da, Antzinako Egiptoko momietatik gutxienez datorrena. Ezaguna da Walt Disney ekoizle estatubatuarraren inguruko mitoa, haren gorputzaren kriogenizazioari buruzkoa. Ezaguna da Jose Saramagoren “As Intermitências da Morte” liburua, hilezkortasunak gizartean zer eragingo zuen maisuki fikzionatzen duena. Eta ezaguna da Bernardo Atxagaren ipuina, Bagdadeko morroia eta heriotzaren arteko ezkutaketa jolasa islatzen duena.

Gaur egungo gizarte postmodernoaren eldarnioen artean dugu, ‘betigazte’ mantentzearena. Jaungoikoa hil eta gero, Chronos eta Thanatos-en aurka ere ahal izango dugula irrikaz amesten dute hainbatek. Gizakia bera jainko lanetan.

San Telmo Museoaren erakusketa arrakastatsuaren barruan (“Heriotza. Ante la muerte”), zientzia eta filosofiaren arteko hitzaldia eskaini zuten maiatzean María Blasco eta Antonio Diéguez-ek Donostian:  ¿Futuro sin envejecimiento ni muerte? Conversación entre ciencia y filosofía”.  Heriotzarik gabeko promesak. “Immortals?” erreportajea ikus-entzun ahal izan nuen “30 minuts”  TV3eko saioan. Silicon Valley-ko proiektu teknologiko berritzaileak. “California Dreamin’”.

Hala ere, errealitatea tematia da, zoritxarrez edo zorionez. Eta hauskortasunak, zahartzeak, gaixotasun larriek eta heriotzaren kontzientziak bultzatzen gaituzte orainaldian zentratzera. Nahiz eta iraganaldiak sarriegitan gehiago axola orainaldiak baino. Nahiz eta nondik gatozen baino non gauden eta norantz goazen askoz garrantzitsua izan. Denborak aurrera etengabean, abestiak zioen bezala.

Eta naturalak ez diren heriotzen doluak? Indarkeriek eragindako heriotzen doluak, bistan da, oso desberdinak dira. Minbiziak edo bestelako gaixotasun larriek ekarritakoetatik oso diferenteak, jakina. Ezin dugu esan, ordea, dolu horiek guztiek ez daukatela zerikusirik. Izan ere, esango nuke errazago ulertzen duela dolutik pasatako pertsona batek bestelako dolu batetik pasatzen ari den beste pertsona bat bestela baino. Jatorrian hilketa bat egon ala tumore zital bat, suizidioa ala errepideko istripua. Hurbiltasun ideologikotik baino dolutik pasatako jendeak enpatia sentitzeko aukera gehiago daukala esango nuke.

Hitz higatuetatik haratago, elkarren ondoan bizitzea ikasi beharreko zerbait da. Izan ere, denborarekin eta (txarto) erabiltzearren higatutako berben artean elkarbizitza eta memoria daude. Elkarrekin bizitzea batzuentzat da “denok ulertzen dugun hizkuntzaz hitz egitea” da, gizalegea eta errespetuaren izenean. Kontuan hartu barik gizalegea eta errespetuaren barruan sartzen dela hizkuntza gutxitua ikastea eta erabiltzea, elkarrekin hobeto bizi ahal izateko.

Memoriarekin ere berdin. Oroimen selektiboa da, gertaera batzuk gogoan tinko eta betiko, beste batzuk ekidin eta azaletik pasa, deseroso. Alzheimer kolektiboa bultzatzen dute esparru zehatz batzuetan, eta beste batzuetan itsu eta gor jokatu. Puzzleko pieza guztiak balioztatu ezean, bizikidetza luze eta eraginkorra nekez lortuko dugun arren.

Ekimen interesgarriak daude martxan, hala ere. “Afaloste” da horietako bat, Gernika Gogoratuz, Gernikako Bakearen Museoa eta Bakeola erakundeek martxan ipini dutena, eta Bilbon zertan datzan jakiteko aukera izan dut: Elkarte edo txoko gastronomiko batean giro lasaian, afari baten inguruan, pertsona talde txiki bat biltzea (20-30 pertsona) eta euskal gatazka politikoari dagokionez iraganaldia, orainaldia eta etorkizuna modu pertsonalean aztertzea. Norberaren biografian arakatzea bizipen horien bila, non zeunden hura eta beste hura gertatu zenean. Non zauden orain. Norantz zoazen.

Amaitzeko, beste ekimen interesgarri bat da “Gesto por la Paz” erakundeari buruz prestatzen ari diren dokumentala. Lubakien garai haietan, ezinezkoak ematen zuten bi munduen arteko zubiek. Xingola urdinek gurean pizten zuten gorrotoa gaur egun xingola horiek eragiten dute beste batzuengan. Dokumental hark zubia zeharkatzeko aukera emango digu.

Afaloste

%A %B %e%q, %Y in S(u/a)minetik bakera

AfalosteGernika Gogoratuz, Bakeola eta Gernikako Bakearen Museoaren eskutik afari (eta afaloste) oso berezia eduki genuen lehengo egunean Bilbon. Bestelako klabean bazkariak eginda genituen “Umore Ona” txokoan Jokin Alberdirekin, umeak eta gu gazteagoak ginenean, baina aurrekoan otordua nahiko desberdina izan zen. Mamitsua erabat.

Kausalitate hutsa da Gernikatik ekimena abiatu izana. Txarto gogoratzen ez banaiz, orain arte Amurrion, Irunen, Etxebarrin, Donostian eta Gernikan bertan antolatu dute bizipen hau azken hilabete hauetan. Eta bizipena diot lehenik eta behin hori izan zelako, niretzat behintzat, ekintza hau. 20 pertsonok elkarren artean trukatu genituen barrukoak, giro lasaian eta askean. Non nengoen ni hori eta hura gertatu zenean? Hiru zatitan banandu zen ekimena: Afaria baino lehenagokoa, afaria bera eta ostekoa. Lehenengoa izan zen luzeena, aurkezpenak egin genituena eta istorio pertsonalak mugitzen hasi ginena. Koldo R Bengoa lagunarekin joateko plazerra eduki nuen (milesker beste behin ere abegi onagatik). Eta eskatu ziguten sukaldeko osagai batekin  euskal gatazka lotzea. Biok ozpina aukeratu genuen.

Afarian bertan (milesker sukaldariei!), iraganaldia, orainaldia eta etorkizunari buruz hausnartu genuen. Lehendabiziko platerrean, nola bizi izan genituen “The Troubles” orduan, non eta nola harrapatu gintuzten. Bigarrenarekin, orain eta hemen zelan ikusten dugu kontua, “Gauza,” Iban Zalduaren hitzetan. Eta postrearekin ortzemuga nola ikusten eta usaintzen dugun. Oso aberasgarria izan zen Rifetik Euskal Herrira etorritako bi gizon talde honetan egon izana. Plano pertsonalean ere bai.

Elkarbizitza pil-pilean. Zoritxarrez, ez dut uste gizarte honetan modu nabarmenean nola elkar bizi kezka handiegia denik. Aktualitate soziopolitikoak tamalez horixe erakusten digu. Zorionez, pil-pilean jende eta elkarte asko lanean ari da, poliki, emeki. Isilean. Zarata mediatikoetatik at. Bakoitzak ahal duen moduan. (Hedabide ofizialen bidez azken mugimendu baten berri jaso dugu egunotan).

Milesker bihotzez antolatzaileei. Espero daigun Gernikan zeozer polita egitea holako batean…

 

Info+: Faktoria programan (Euskadi Irratian). 36. minututik aurrera.

“Lo que no se dice, lo más profundo y desgarrador” (Julio Flor).

Gasteiz M3

%A %B %e%q, %Y in S(u/a)minetik bakera, Zineman

GasteizM3Hiri honetara behin eta berriz itzultzen naiz, ez dakit zergatik baina fondoan, ziur aski, badakit. Trantsizio garaian jaio ginenok, gainera, iraganaldi hartara itzultzen gara tarteka. Neu behinik behin bai. Haurtzarora azken finean, gertakari latzak beste batzuk pairatzen zituzten bitartean gu goxo bizi ginen burbuila hartara.

Luis Peña Gantxegi arkitektoak diseinatu zuen San Frantzisko Asiskoaren eliza, Gasteizko sarraskiaren kokalekua. Besteak beste, Gasteizko Foru Enparantza, Donostiako Trinitate Plaza, Bilboko Itsas Museoa edo Zarauzko Vista Alegreko dorrearen egilea izan zen oñatiarra. Eta lotura berezia eduki zuen Bartzelonarekin, hain zuzen ere hango Arkitektura Eskolan irakasle ibili zen 1976 eta 1982 artean.

1976an, halaber, itzuli zen Lluís Llach Bartzelonara abestera, isilaldi bortxatuaren ostean. (Post)frankismo hark debekatu zion kantatzen gironarrari, eta (post)frankismo hark berak eragin zituen 5 hildakoak Gasteizen, 1976an.

Víctor Cabacok jaso ditu gertakari historiko haiek, Llachen hil-kanpaiak sorrarazi zituztenak. Hain urruti ez dagoen postfrankismo haren inpunitatea eta ahanzturaren politika gogorarazten dizkigun pelikularekin.

Suminetik gertuago beste ezer baino.

Uhinez uhin

%A %B %e%q, %Y in Aulki Hutsak, Bizi gara!, Dolua, S(u/a)minetik bakera, Zarautz Errukitsua

Zarautz Olatuak Barnealdeko itsaso batean hasi da azken 10 egun hauetako ibilbide eder hau, olaturik gabeko Urkulun. Urtegiaren inguruan, herrietako kanposantu ahaztuak ditugu, lur gainean dagenak eta akaso urperatuta daudenak. Aretxabaletako hilerria  bestela, Gipuzkoako zazpi ederrenen artean sartu dituzte, leiho erromaniko bitxia dela-eta, Apotzagako kanposantu eskoriatzar zirkularrarekin batera. Herriko plaza nagusian, eguna ondo amaitzeko, arimadun hitzaldi horietako bat ikus-entzuteko (eta sentitzeko) plazerra eduki nuen, “Hileta zibilak eta dolua” izenburuarekin eta Eider Otxoa bidelagunak eta Beñat Zubizarreta txelojoleak eskainia. Sortu zen magia horretatik, “Amama” (Asier Altuna) pelikularen pasarte horretara iritsi ginen, hileta zibilarena, Mursegok txeloa jotzen duena. Hilerrietatik urrun.

≈≈Maiatzaren 7a≈≈ 

Barnealdetik jarraituz iparralderuntz, kostaldetik gertu dagoeneko, Santa Engraziako baselizaraino ere heldu ginen, inguruko haran sakonak, mendiezagunak eta itsasoa bera ikusiz. Beste Eider batek, Zuriarrain, eta Arantza Aizpurua lagunek antolatu zuten saio bat, “Aulki Hutsak”-en proiekzioa eta solasaldia izan behar zena, baina Death Cafe moldatu eta atipiko bihurtu genuena. Aizarnan arratsalde hartan gure artean Joxe Arregi teologo ezaguna eduki genuen. Eta jorratutako kontu mamitsuen artean, niri bereziki erakartzen nauen bat konpartitu genuen: Heriotzaren kanala eta erditzearena, heriotzarako prestatzen diguten emaginei buruz. Eta bizitzaren hasiera eta amaieraren arteko lotura horiei buruz, testu bat (eskerrik asko, Basi):

“De manera similar al proceso del parto, hablar de qué esperar durante la agonía o entender que el proceso es predecible y, por lo general, indoloro, supone un consuelo y un sostén para los moribundos y sus seres queridos”

≈≈Maiatzaren 10a≈≈

Kostaldera ailegatuta, azkenean, Modelo zinema aretoan sartu ginen. Literaturia 2019-k zabaldu zizkigun tenpluaren ateak Ana Galarraga, Imanol Epelde, Mudoh eta Patxi Lurrari. 4tik 3 Zarauzko bizilagunak “S(u/a)minetik bakera”-ren lantaldean. Arrasateko estreinaldian gertatu zen bezala, publikoaren artean egon zen protagonisten minarekin konektatu ahal izan zuena, ideologia kidetasunetik baino bestelako dolu mota batetik abiatuta eta enpatia (eta erruki) horietatik. Zehazki dolu perinatal banatik gertatu ziren konexio horiek, lehen aipatutako Eider Otxoa Arrasateko emanaldian, eta Miren Rosekin Zarauzkoan.  “Zu naiz, ni zara”. Zaila da halabaina jendea erakartzea proposamen hauetara, suminez eta saminez bizi dute jende dexentek oraindik prozesu hau, bakera iritsi ezinda. SB bera akaso bisetan sartuko da laster, gure onenak emanda (AH bigarren gaztaroan dagoen bitartean). “Azken finean gizaki hutsak gara”.

≈≈Maiatzaren 12a≈≈

Azken aurreko uhinak Sabatore Mitxelena Ikastola-ra eraman gintuen. Eneritz Garmendia, Miriam Mendoza eta lehen aipatutako Miren Ros-ek antolatuta, ZHZ gure ekimen errukitsuarekin batera, “Heriotza bizi” solasaldian bizipen pertsonalak trukatu genituen, bihotzetik bihotzera, eta sare ederra josi genuen denon artean. Zerbaitekin gelditzen baldin banaiz bereziki konpartitutakoaren artean, bizitzaren amaieran ere edertasuna topatu dezakegula, baldintza batzuetan. Bai eta alaitasuna eta bizipoza ere. Bejondeigula!

≈≈Maiatzaren 14a≈≈

Azken olatuak Hondarribira eraman nau. Zainketa aringarriak eta egoera bereziak (dementziadunak, gaixo psikiatrikoak, garun paralisia dutenak, bazterketa egoeretan daudenak) eta gaixo pediatrikoak uztartu dituen jardunaldia izan da. Nerea Erkiagarekin joan naiz, proiektu ederra esku artean duen emakumea da. Gaur mamuei aurre egiteko kemena mantentzen lagundu dit. Eta esaldi bat oparitu: “Bizidunok begiak ixten dizkiegu hildakoei. Hildakoek bizidunoi begiak zabaltzen dizkigute”.

Gaur Pello semeak 13 urte egiten ditu, beste urte bat. Beste uhin bat.

≈≈Maiatzaren 16a≈≈

Featuring WPMU Bloglist Widget by YD WordPress Developer

Skip to toolbar